{"id":4272,"date":"2020-05-05T13:26:28","date_gmt":"2020-05-05T11:26:28","guid":{"rendered":"http:\/\/agad.gov.pl\/?p=4272"},"modified":"2020-11-05T10:51:08","modified_gmt":"2020-11-05T09:51:08","slug":"lista-imienna-generalow-oficerow-wyzszych-i-nizszych-tudziez-urzednikow-wojskowych-armii-polskiej-bedacych-w-czynnej-sluzbie-na-dniu-29-listopada-1830-roku-ktorzy-wykonali-n","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agad.gov.pl\/?p=4272","title":{"rendered":"\u201eLista imienna genera\u0142\u00f3w, oficer\u00f3w wy\u017cszych i ni\u017cszych, tudzie\u017c urz\u0119dnik\u00f3w wojskowych Armii Polskiej, b\u0119d\u0105cych w czynnej s\u0142u\u017cbie na dniu 29 listopada 1830 roku, kt\u00f3rzy wykonali na [nowo] przysi\u0119g\u0119 wierno\u015bci Najja\u015bniejszemu Cesarzowi i Kr\u00f3lowi i dope\u0142nili przepisanych formalno\u015bci\u201d."},"content":{"rendered":"\n

AGAD, Komisja Rz\u0105dowa Wojny (zesp. nr 193), sygn. 478<\/a><\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n(oprac. Alicja Nowak, S\u0142awomir Postek, Dorota\nLewandowska)\n\n\n\n<\/p>\n\n\n\n

Uwaga dla\nkorzystaj\u0105cych z bazy danych:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Numery pozycji podane w zapisach s\u0142u\u017c\u0105 wy\u0142\u0105cznie celom ewidencyjnym, przy ewentualnym zamawianiu akt do digitalizacji lub cytowaniu w opracowaniach prosimy podawa\u0107 jedynie sygnatur\u0119 jednostki aktowej (478) oraz nr karty. <\/strong><\/p>\n\n\n\n


\nUpadek powstania listopadowego spowodowa\u0142 wzrost represji carskich, kt\u00f3re\nodczu\u0142 og\u00f3\u0142 mieszka\u0144c\u00f3w Kr\u00f3lestwa Polskiego. W \nstosunku  do pozosta\u0142ych w kraju\nlub  powracaj\u0105cych z zagranicy urz\u0119dnik\u00f3w\nwojskowych, \u017co\u0142nierzy, obywateli polskich, przeprowadzono swoist\u0105 \u201elustracj\u0119\u201d,\nkt\u00f3ra mia\u0142a na celu  okre\u015blenie ich  przydatno\u015bci  \ndo   dalszego funkcjonowania w\nstrukturach administracji pa\u0144stwowej narzuconej przez zaborc\u0119. Wprowadzono\nspecjalne formularze tzw. Protoko\u0142\u00f3w instalacyjnych<\/em>\nna stanowiska urz\u0119dnicze, kt\u00f3re mia\u0142y ujawni\u0107 dotychczasowy przebieg nauki lub s\u0142u\u017cby,\nz uwzgl\u0119dnieniem z\u0142o\u017conej przysi\u0119gi homagialnej (czyli przysi\u0119gi wierno\u015bci)\noraz udzia\u0142u w wydarzeniach 1830\/1831 r. Kandydaci na urz\u0119dnik\u00f3w musieli\nponadto podpisa\u0107 \u201edeklaracj\u0119 nienale\u017cenia do Towarzystw tajnych\u201d   oraz  \n\u201edeklaracje   nienale\u017cenia   do  \nRewolucji   w   r.  \n1830\u201d . <\/p>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3ln\u0105 lustracj\u0119 przeprowadzono po upadku powstania listopadowego w\u015br\u00f3d jego najbardziej czynnych uczestnik\u00f3w, czyli wojskowych. W obliczu kl\u0119ski powstania wycofuj\u0105ce si\u0119 oddzia\u0142y polskie przekroczy\u0142y 28 IX 1831 r. granic\u0119 austriack\u0105, a pozosta\u0142e, 5 pa\u017adziernika, prusk\u0105. Cz\u0119\u015b\u0107 oficer\u00f3w powr\u00f3ci\u0142a do kraju; chc\u0105c w nim pozosta\u0107 musieli oni z\u0142o\u017cy\u0107 ponown\u0105 przysi\u0119g\u0119 na wierno\u015b\u0107 cesarzowi Rosji i opisa\u0107 dok\u0142adnie sw\u00f3j udzia\u0142 w wojnie 1830\/1831. Po zaj\u0119ciu Warszawy przez Rosjan, urz\u0119dnicy Komisji Rz\u0105dowej Wojny, pozostali w stolicy, przyst\u0105pili do rejestrowania polskich oficer\u00f3w, potwierdzaj\u0105cych lub sk\u0142adaj\u0105cych po raz pierwszy przysi\u0119g\u0119 wierno\u015bci cesarzowi Miko\u0142ajowi I. Odbywa\u0142o si\u0119 to prawdopodobnie na polecenie w\u0142adz rosyjskich; nie nale\u017cy jednak wyklucza\u0107 aktywnego udzia\u0142u w tym procederze cz\u0142onk\u00f3w KRW, kt\u00f3rzy namawiaj\u0105c jesieni\u0105 1831 r. polskich oficer\u00f3w do z\u0142o\u017cenia takiej przysi\u0119gi przekonywali, \u017ce mo\u017cliwe jest jeszcze odtworzenie Wojska Polskiego, a z\u0142o\u017cenie przysi\u0119gi przed cesarzem przekona go, \u017ce znaczna cz\u0119\u015b\u0107 korpusu oficerskiego jest sk\u0142onna mu wiernie s\u0142u\u017cy\u0107. Komisja Rz\u0105dowa Wojny sporz\u0105dzi\u0142a listy oficer\u00f3w przebywaj\u0105cych w Warszawie, znajduj\u0105cych si\u0119 w lazaretach, chc\u0105cych wyjecha\u0107 ze stolicy na prowincj\u0119, do Prus, Austrii, czy guberni rosyjskich. Przede wszystkim jednak zostali zarejestrowani wszyscy ci, kt\u00f3rzy stawili si\u0119 przed Komisj\u0105 i z\u0142o\u017cyli ponownie przysi\u0119g\u0119 wierno\u015bci cesarzowi Rosji. Ka\u017cdy z przes\u0142uchiwanych musia\u0142 szczeg\u00f3\u0142owo wyja\u015bni\u0107, jaki stopie\u0144 zajmowa\u0142 przed wybuchem powstania, czym zajmowa\u0142 si\u0119 w czasie jego trwania, jakie otrzyma\u0142 nominacje, i czy przebywa\u0142 w Warszawie, a je\u015bli nie, to sk\u0105d do niej przyby\u0142. Znalaz\u0142a si\u0119 tu r\u00f3wnie\u017c adnotacja o z\u0142o\u017conej przysi\u0119dze. Materia\u0142 zgromadzony w ten spos\u00f3b mie\u015bci si\u0119 w pi\u0119ciu tomach akt KRW (sygn. 477-481). Zaprezentowane tu akta o sygn. 478 prowadzone s\u0105 w j\u0119zyku polskim i nosz\u0105 tytu\u0142: Lista imienna genera\u0142\u00f3w, oficer\u00f3w wy\u017cszych i ni\u017cszych tudzie\u017c urz\u0119dnik\u00f3w wojskowych Armii Polskiej, b\u0119d\u0105cych w czynnej s\u0142u\u017cbie na dniu 29 listopada 1830 roku, kt\u00f3rzy wykonali na [nowo] przysi\u0119g\u0119 wierno\u015bci Najja\u015bniejszemu Cesarzowi i Kr\u00f3lowi i dope\u0142nili przepisanych formalno\u015bci<\/em>. List\u0119 sporz\u0105dzono w 1832 r. Wojskowi zapisani w aktach zostali podzieleni na grupy, w zale\u017cno\u015bci od zajmowanego stanowiska  i stopnia wojskowego przed wybuchem powstania: genera\u0142owie (m. in. gen. Izydor Krasi\u0144ski, od 4 II 1831 r. minister wojny; gen. Jan Weyssenhoff, dow\u00f3dca u\u0142an\u00f3w (obaj na k. 1); hr. Jan Krukowiecki, gen. dywizji, prezes   Rz\u0105du   Narodowego,   k. 1v; gen.   Franciszek   Rohland,   dow\u00f3dca   dywizji, k. 5;  pu\u0142kownicy i podpu\u0142kownicy, m. in. Ignacy Pr\u0105dzy\u0144ski, awansowany na genera\u0142a, uczestnik bitew pod Wawrem i Dembem Wielkim, k. 7; J\u00f3zef Koriot, p\u0142k Korpusu In\u017cynierii, k. 7; nast\u0119pnie majorowie; dalej sztab g\u0142\u00f3wny wojska, z podzia\u0142em na cz\u0119\u015bci sk\u0142adowe: pu\u0142ki i korpusy poszczeg\u00f3lnych formacji wojskowych, administracja   wojenna, m. in. urz\u0119dnicy KRW, lekarze, kapelani. Cz\u0119\u015b\u0107 tych materia\u0142\u00f3w zosta\u0142a opublikowana ju\u017c w 1831 r. przez \u201eGazet\u0119 Warszawsk\u0105\u201d (nr 254-256) jako Lista imienna jenera\u0142\u00f3w, oficer\u00f3w  wy\u017cszych i ni\u017cszych, niemniej urz\u0119dnik\u00f3w wojskowych, kt\u00f3rzy nie udawszy si\u0119 za wojskiem lub zani\u00f3s\u0142szy \u017c\u0105danie o uwolnienie, wykonali na nowo przysi\u0119g\u0119 wierno\u015bci Najja\u015bniejszemu Cesarzowi i Imci Kr\u00f3lowi lub udali si\u0119 za granic\u0119, gdzie s\u0105 poddanymi, do 9\/21 wrze\u015bnia w\u0142\u0105cznie.    <\/em><\/p>\n\n\n\n

Przechowywane w AGAD akta obejmuj\u0105 tylko oficer\u00f3w,\nkt\u00f3rzy stan\u0119li przed Komisj\u0105; niepos\u0142uszni pozostali poza granicami Kr\u00f3lestwa\n(Prusy, Galicja, Krak\u00f3w) lub wyemigrowali, g\u0142\u00f3wnie do Francji.<\/p>\n\n\n\n

Spisy wojskowych dokonane po upadku powstania, by\u0142y,\njak si\u0119 wydaje, pierwsz\u0105 lustracj\u0105 przeprowadzon\u0105 na ziemiach polskich na tak szerok\u0105\nskal\u0119, kt\u00f3ra mia\u0142a okre\u015bli\u0107 i ustali\u0107 udzia\u0142 poszczeg\u00f3lnych os\u00f3b w walkach\n1830\/1831 r. oraz ich stosunek do \u201eprawowitej\u201d w\u0142adzy, kt\u00f3ra powr\u00f3ci\u0142a w wyniku\nkl\u0119ski rewolucji. Jak wiadomo, nie przynios\u0142a ona efektu spodziewanego przez urz\u0119dnik\u00f3w\nKRW; armia polska przesta\u0142a istnie\u0107. W  \nlatach 1831-1914 oddzia\u0142y polskie, organizuj\u0105ce si\u0119 w czasie powsta\u0144 i\nzryw\u00f3w wolno\u015bciowych innych narod\u00f3w, mia\u0142y charakter tylko ochotniczy i pomimo\npodejmowanych pr\u00f3b (powstanie styczniowe) nie przekszta\u0142ci\u0142y si\u0119 w regularne\nwojsko.<\/p>\n\n\n

Wybrana literatura:<\/p>\n