{"id":868,"date":"2015-01-02T02:54:55","date_gmt":"2015-01-02T01:54:55","guid":{"rendered":"http:\/\/agad.gov.pl\/?page_id=868"},"modified":"2016-05-22T11:40:25","modified_gmt":"2016-05-22T09:40:25","slug":"archiwum-radziwillow-2","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/agad.gov.pl\/?page_id=868","title":{"rendered":"Archiwum Radziwi\u0142\u0142\u00f3w"},"content":{"rendered":"<td id=\"content\">\n<p><!--\n\n\n<div class=\"pullquote\">\nThe mission of the Central Archives of Historical Records is: &#8220;to preserve the written heritage of the past generations for the future and make it widely accessible to the general publicity of today and tomorrow&#8221;. \n<\/div>\n\n\n--><\/p>\n<p><h1 align=\"Center\"><b><span style=\"color: #960096\"><span style=\"color: #960096\">ARCHIWUM RADZIWI\u0141\u0141\u00d3W DZ. XXI &quot;AKTA S\u0141UG I RZEMIE\u015aLNIK\u00d3W&quot;<\/span><\/span><\/b><\/h1>\n<h4 align=\"Center\"><small>Wersja 1.0<\/small><\/h4>\n<h5>Wprowadzenie<\/h5>\n<p>   \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p>\n<h2 align=\"Center\">I. CHARAKTERYSTYKA MATERIA\u0141U.<\/h2>\n<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Dzia\u0142 XXI jest cz\u0119\u015bci\u0105 sk\u0142adow\u0105 Archiwum Warszawskiego Radziwi\u0142\u0142\u00f3w. Dotyczy s\u0142ug i rzemie\u015blnik\u00f3w radziwi\u0142\u0142owskich, b\u0105d\u017a te\u017c ludzi zwi\u0105zanych interesami z domem Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, jak np. kupcy, dzier\u017cawcy i dostawcy.<br \/>\n      Dzia\u0142 obejmuje okres od XVI do XIX wieku. Najwcze\u015bniejsze akta si\u0119gaj\u0105 po rok 1586<br \/>\n[sygn. S 334], najp\u00f3\u017aniejsze po rok 1839 [sygn. A 83].<br \/>\n      Materia\u0142 pod wzgl\u0119dem zawodowym ludzi jest bardzo zr\u00f3\u017cnicowany. Wyr\u00f3\u017cniamy tam kilka grup ludzi:<\/p>\n<ol>\n<li> Administracja, na kt\u00f3r\u0105 sk\u0142adaj\u0105 si\u0119: administratorzy, plenipotenci w r\u00f3\u017cnych sprawach, gubernatorzy, dyspozytorowie folwark\u00f3w, ekonomowie, rewizorzy, kontrolerzy, kluczw\u00f3jci itp.<\/li>\n<li> Osoby zwi\u0105zane z gospodark\u0105 le\u015bn\u0105: oberstra\u017cnicy, stra\u017cnicy puszcz, nadle\u015bni, le\u015bniczy, intendenci puszcz, rewizorzy las\u00f3w, zwierzynnicy, \u201eobjezdczycy\u201d, \u0142owczy, gajowi, ba\u017cantarnicy itp.<\/li>\n<li> Osoby zwi\u0105zane z handlem sp\u0142awnym: komisarze sp\u0142awni, dyspozytorzy wicin, szafarze wicin, pisarze sp\u0142awu, dozorcy bat\u00f3w itp.<\/li>\n<li> Osoby zwi\u0105zane z przemys\u0142em w dobrach radziwi\u0142\u0142owskich: superintendenci rudni, in\u017cynierowie, mechanicy, rysownicy, \u201efabrykanci\u201d pojazd\u00f3w, instrument\u00f3w d\u0119tych i inni, majstrzy bud pota\u017cowych, browarnicy, gorzelniani, dyspozytorzy itp.<\/li>\n<li> Rzemie\u015blnicy wszelkiego rodzaju jak: rymarze, ludwisarze, kaflarze, stelmachowie, mosi\u0119\u017cnicy, fajerwerkarze, biksmacherzy, z\u0142otnicy, szmuklowie, kowale, cie\u015ble, \u015blusarze, strycharze, kopijnicy, stolarze, zegarmistrzowie, siodlarze, zamsznicy, papiernicy, szpadnicy, snycerze, garbarze, sztukatorzy, linnicy, fechmistrzowie, blacharze, gontarze, tokarze, szewcy, tapicerzy, garncarze, mydlarze, szczotkarze, murarze, kotlarze, malarze, szwaczki, krawcy, kapelusznicy, czapnicy, ku\u015bnierze, r\u0119kawicznicy, hafciarki, m\u0142ynarze, piekarze, szklarze itp.<\/li>\n<li> Personel sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 na s\u0142u\u017cb\u0119 folwarczn\u0105:\n<ul>\n<li> Oficjali\u015bci, kanceli\u015bci, pisarze: magazynowi, browarni, prowentowi, kuchenni itp.<\/li>\n<li> Stangreci, forysie, hajducy, stajenni, furmani, gumienni, owczarze, pasterze, stadni, parobcy, dozorcy wszelkiego rodzaju itp.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<li> S\u0142u\u017cba domowa i osobista oraz ca\u0142y personel sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 na dw\u00f3r: froterzy, praczki, garderobiane, szafarze, szafarki, czy\u015bciciele, szatniarze, kucharze, kredensarze, kawiarze, cukiernicy, pasztetnicy, kamerdynerzy, lokaje, pokojowi, s\u0142u\u017cebne, marsza\u0142kowie dworu, burgrabiowie pa\u0142acowi i mamki, guwernantki, damy do towarzystwa, sekretarze osobi\u015bci, nauczyciele j\u0119zyk\u00f3w, muzyki, dworzanie, gracjali\u015bci, kapelani nadworni, tatarowie, murzyni, kozacy itp.<\/li>\n<li> Arty\u015bci nadworni: muzycy, \u015bpiewacy, tancmistrzowie, baletnice itp.<\/li>\n<li> S\u0142u\u017cba sanitarna: doktorzy, felczerzy, chirurdzy, balwierze, cyrulicy, akuszerki, aptekarze itp.<\/li>\n<li> Urz\u0119dnicy pocztowi: rz\u0105dcy poczty, ekspedytorzy itp.<\/li>\n<li> Kupcy, dostawcy, arendarze, dzier\u017cawcy, faktorzy, furmani itp.<\/li>\n<\/ol>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Wi\u0119kszo\u015b\u0107 materia\u0142u stanowi\u0105 plenipotencje, kontrakty s\u0142u\u017cbowe [jest nawet kontrakt o za\u0142o\u017cenie \u201efabryki\u201d saletry \u2013 sygn G 21], asygnacje na pensj\u0119, wszelkiego rodzaju umowy o prac\u0119, dyspozycje wyp\u0142acenia pieni\u0119dzy za tak\u0105 czy inn\u0105 robot\u0119, \u201enoty wybranych pieni\u0119dzy\u201d, pokwitowania za otrzyman\u0105 pensj\u0119. Ponadto spotykamy jeszcze nominacje s\u0142u\u017cbowe, rejestry rob\u00f3t, raporty o robotach, instrukcje s\u0142u\u017cbowe, dzienniki czynno\u015bci (te bardzo rzadko). Rzadko zdarzaj\u0105 si\u0119 inwentarze \u201efabryk\u201d, korespondencja w sprawach s\u0142u\u017cbowych. Zachowane akta pozwalaj\u0105 stwierdzi\u0107, \u017ce s\u0142udzy i rzemie\u015blnicy radziwi\u0142\u0142owscy nie zawsze mieli op\u0142acane \u201ezas\u0142ugi\u201d, bo w aktach spotykamy pro\u015bby o zas\u0142ugi, o ordynarie, procesy w zwi\u0105zku z takimi czy innymi pretensjami do Radziwi\u0142\u0142\u00f3w. Skutkiem tego mamy w aktach wiele akt procesowych, na kt\u00f3re sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 tak\u017ce pozwy, manifestacje, transakcje ugodowe, akta procesowe powsta\u0142e w wyniku r\u00f3\u017cnych spraw, g\u0142\u00f3wnie o nale\u017cno\u015bci. Wyst\u0119puj\u0105 tak\u017ce kontrakty dzier\u017cawne, kontrakty o dostawy, rozliczenia, rejestry towar\u00f3w, wszelkiego rodzaju rachunki. Nie brak r\u00f3wnie\u017c rozlicze\u0144, weksli, akt dotycz\u0105cych d\u0142ug\u00f3w.<\/p>\n<h2>II. SPOS\u00d3B UPORZ\u0104DKOWANIA<\/h2>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Podstaw\u0105 opracowania jest inwentarz dzia\u0142u XXI, datowany na po\u0142ow\u0119 XIX wieku., nieznanego autorstwa, odnaleziony w AGAD w 1953 r. przez Barbar\u0119 Rudawsk\u0105.<\/p>\n<p>   W trakcie dawniejszych prac porz\u0105dkowych nad aktami Archiwum Radziwi\u0142\u0142\u00f3w odnaleziono akta \u201es\u0142ug i rzemie\u015blnik\u00f3w\u201d nie uj\u0119te w inwentarzu. Dokumenty te zinwentaryzowano, dodaj\u0105c drug\u0105 cze\u015b\u0107 do istniej\u0105cego inwentarza. W cz\u0119\u015bci tej dominuj\u0105 akta os\u00f3b nieb\u0119d\u0105cych w sta\u0142ym stosunku s\u0142u\u017cbowym, a jedynie zwi\u0105zanych dora\u017anie r\u00f3\u017cnymi interesami i us\u0142ugami z Radziwi\u0142\u0142ami. Cz\u0119\u015b\u0107 pierwsza znacznie bogatsza, obejmowa\u0142a \u0142\u0105cznie z aneksami 2738 pozycji, cz\u0119\u015b\u0107 druga 632 pozycji. Ca\u0142o\u015b\u0107 dzia\u0142u XXI mia\u0142 sygnatury w obr\u0119bie ka\u017cdej litery od numeru pierwszego. Ten spos\u00f3b sygnowania zastosowano do obydwu cz\u0119\u015bci. Dzia\u0142 nie by\u0142 paginowany.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Autorka inwentarza rozpocz\u0119\u0142a prace nad dzia\u0142em XXI od paginacji akt. Jednostki archiwalne z obu cz\u0119\u015bci inwentarza zosta\u0142y scalone pod odpowiednimi literami. Inwentarz zosta\u0142 uzupe\u0142niony o dalsze akta odnalezione w trakcie porz\u0105dkowania r\u00f3\u017cnych dzia\u0142\u00f3w Archiwum Radziwi\u0142\u0142\u00f3w. Og\u00f3lnie, w odniesieniu do ca\u0142ego dzia\u0142u odnaleziono i uzupe\u0142niono 55 brak\u00f3w (jednostki te od lat uchodzi\u0142y za zaginione) oraz do\u0142\u0105czono 12 jednostek nie uj\u0119tych do tej pory w inwentarzu. Mimo, \u017ce podstaw\u0105 uk\u0142adu inwentarza jest porz\u0105dek alfabetyczny, to w obr\u0119bie poszczeg\u00f3lnych liter nazwiska nie s\u0105 u\u0142o\u017cone precyzyjnie (chodzi o drug\u0105 i kolejna liter\u0119). Nazwiska z drugiej cz\u0119\u015bci zosta\u0142y dopisane na ko\u0144cu ka\u017cdej litery w istniej\u0105cym podziale alfabetycznym.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Dla u\u0142atwienia dla korzystaj\u0105cych zrobiono konkordancj\u0119 sygnatur. Sprawdzono tak\u017ce j\u0119zyk. W przewy\u017cszaj\u0105cej ilo\u015bci jest to j\u0119zyk polski, ponadto wyst\u0119puje tak\u017ce \u0142acina, niemiecki, rosyjski, francuski i hebrajski. Regestr\u00f3w nie modernizowano pod wzgl\u0119dem j\u0119zykowym.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0W dziale wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie akta lu\u017ane, w rzadkich przypadkach akta zszyte, (z regu\u0142y s\u0105 to ksi\u0105\u017ceczki s\u0142u\u017cbowe). Do inwentarza nie sporz\u0105dzono indeksu geograficznego ze wzgl\u0119du na znikom\u0105 ilo\u015b\u0107 nazw geograficznych pojawiaj\u0105cych si\u0119 w inwentarzu. Wyst\u0119puj\u0105 tu g\u0142\u00f3wnie nazwy wa\u017cniejszych miejscowo\u015bci nale\u017c\u0105cych do Radziwi\u0142\u0142\u00f3w takie jak: Bia\u0142a, Bij\u017ce, Kopyl, Mir, Newel, Nie\u015bwie\u017c, O\u0142yka, S\u0142uck, Siebie\u017c.<\/p>\n<p align=\"justify\">\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Dzia\u0142 zawiera 3653 jednostki archiwalne. Nie by\u0142 mikrofilmowany.<br \/>\n      Historyczny inwentarz zostanie przekazany do Archiwum Radziwi\u0142\u0142\u00f3w dzia\u0142u XXVII<br \/>\n\u201eSumariusze i inwentarze archiw\u00f3w radziwi\u0142\u0142owskich\u201d.<\/p>\n<p>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Aby u\u0142atwi\u0107 wyszukanie s\u0142owa lub jego cz\u0119\u015bci z tre\u015bci regestu przygotowano <a href=\"http:\/\/www.agad.gov.pl\/ar\/ar21.html\" name=\"Wyszukiwarka\" target=\"_blank\" title=\"szukaj\">Wyszukiwark\u0119<\/a>.  <\/p>\n<hr color=\"blue\"\/>\n<ul>\n<li><a href=\"?p=870\" name=\"dokumenty w uk\u0142adzie chronologicznym\" target=\"_blank\" title=\"Dokumenty w uk\u0142adzie chronologicznym\">Zestawienie &quot;s\u0142ug i rzemie\u015blnik\u00f3w&quot; <\/a>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/li>\n<li><a href=\"http:\/\/www.agad.gov.pl\/ar\/ar21.html\" name=\"Wyszukiwarka\" target=\"_blank\" title=\"szukaj\">Wyszukiwarka<\/a><\/li>\n<\/ul>\n<\/td>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ARCHIWUM RADZIWI\u0141\u0141\u00d3W DZ. XXI &quot;AKTA S\u0141UG I RZEMIE\u015aLNIK\u00d3W&quot; Wersja 1.0 Wprowadzenie \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 I. CHARAKTERYSTYKA MATERIA\u0141U. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Dzia\u0142 XXI jest cz\u0119\u015bci\u0105 sk\u0142adow\u0105 Archiwum Warszawskiego Radziwi\u0142\u0142\u00f3w. Dotyczy s\u0142ug i rzemie\u015blnik\u00f3w radziwi\u0142\u0142owskich, b\u0105d\u017a te\u017c ludzi zwi\u0105zanych interesami z domem Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, jak np. kupcy, dzier\u017cawcy i dostawcy. Dzia\u0142 obejmuje okres od XVI do XIX wieku. Najwcze\u015bniejsze akta si\u0119gaj\u0105 po rok &hellip; <a href=\"https:\/\/agad.gov.pl\/?page_id=868\" class=\"more-link\">Czytaj dalej <span class=\"screen-reader-text\">Archiwum Radziwi\u0142\u0142\u00f3w<\/span> <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":1569,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-868","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/868","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=868"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/868\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1569"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=868"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}