{"id":860,"date":"2015-01-02T02:54:48","date_gmt":"2015-01-02T01:54:48","guid":{"rendered":"http:\/\/agad.gov.pl\/?page_id=860"},"modified":"2015-06-24T14:26:14","modified_gmt":"2015-06-24T12:26:14","slug":"akta-wladz-urzedow-i-instytucji-publicznych-do-1795-r","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/agad.gov.pl\/?page_id=860","title":{"rendered":"Akta w\u0142adz, urz\u0119d\u00f3w i instytucji publicznych do 1795 r."},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n

\n

Akta w\u0142adz, urz\u0119d\u00f3w i instytucji publicznych do 1795 r. <\/h1>\n

\n<\/p>\n

\u00a0 Wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u015br\u00f3d zespo\u0142\u00f3w przechowywanych aktualnie w oddziale I znajdowa\u0142a si\u0119 w zasobie Archiwum G\u0142\u00f3wnego Akt Dawnych ju\u017c przed II Wojn\u0105 \u015awiatow\u0105. Nieliczne tylko, jak Archiwum Kameralne, czy te\u017c nale\u017c\u0105ce do Archiwum Radziwi\u0142\u0142\u00f3w lub Zamoyskich dokumenty pergaminowe zosta\u0142y w\u0142\u0105czone po roku 1945. Dlatego w\u0142a\u015bnie oddzia\u0142 I nale\u017cy traktowa\u0107 jako t\u0119 cz\u0119\u015b\u0107 AGAD<\/abbr>, kt\u00f3ra stanowi o ci\u0105g\u0142o\u015bci istnienia instytucji za\u0142o\u017conej w roku 1808 jako Archiwum Og\u00f3lne Krajowe i funkcjonuj\u0105cej pod sukcesywnie zmieniaj\u0105cymi si\u0119 nazwami a\u017c do dnia dzisiejszego. Straty poniesione podczas II Wojny \u015awiatowej, a zw\u0142aszcza w roku 1944 w wyniku Powstania Warszawskiego by\u0142y tak ogromne, \u017ce ich przedstawienie zaj\u0119\u0142o ca\u0142y tom wydawnictwa po\u015bwi\u0119conego \u00f3wczesnym stratom archiw\u00f3w i bibliotek warszawskich w zakresie r\u0119kopi\u015bmiennych \u017ar\u00f3de\u0142 historycznych. W dalszym ci\u0105gu jednak zas\u00f3b oddzia\u0142u I Archiwum G\u0142\u00f3wnego Akt Dawnych ma charakter wyj\u0105tkowy, wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy go spo\u015br\u00f3d innych archiw\u00f3w polskich.<\/p>\n

\u00a0 Zasadnicz\u0105 cezur\u0119 chronologiczn\u0105 stanowi rok 1795, data III rozbioru Polski. W zasobie oddzia\u0142u I Archiwum G\u0142\u00f3wnego Akt Dawnych zosta\u0142y bowiem zgromadzone archiwalia stanowi\u0105ce zachowan\u0105 spu\u015bcizn\u0119 po w\u0142adzach centralnych oraz cz\u0119\u015bciowo lokalnych szlacheckiej Rzeczypospolitej. Wyj\u0105tek stanowi\u0105 wkraczaj\u0105ce w wiek XIX, a nawet XX 2 zbiory stanowi\u0105ce swoist\u0105 osobliwo\u015b\u0107 oddzia\u0142u I. Chodzi tu o zbiory dokument\u00f3w pergaminowych i papierowych. <\/p>\n

\u00a0 Pierwszy z nich obejmuje ponad 9 tys. dokument\u00f3w z lat 1159-1939. Sk\u0142ada si\u0119 z przemieszanych fragment\u00f3w i szcz\u0105tk\u00f3w zespo\u0142\u00f3w r\u00f3\u017cnych wystawc\u00f3w: od kancelarii kr\u00f3lewskiej poprzez s\u0105dowe, miejskie, wiejskie i ko\u015bcielne a\u017c do os\u00f3b prywatnych. Oko\u0142o 2 500 z tych dokument\u00f3w pochodzi z dawnego oficjalnego archiwum pa\u0144stwa, znanego od miejsca przechowywania jako Archiwum Koronne Krakowskie. By\u0142o ono typowym archiwum odbiorcy. Gromadzono w nim dokumenty w\u0142adc\u00f3w poczynaj\u0105c od czas\u00f3w rozbicia dzielnicowego. Znalaz\u0142y si\u0119 w nim dokumenty og\u00f3lnopa\u0144stwowe (dzia\u0142 Regni Poloniae<\/i>), przywileje powszechne, pakty, unie, potwierdzenia praw, w tym tak\u017ce egzemplarz urz\u0119dowy Statutu \u0141askiego<\/em> (nr 5632), dokumenty poszczeg\u00f3lnych wojew\u00f3dztw (m.in. przysi\u0119gi wierno\u015bci urz\u0119dnik\u00f3w i miast). Du\u017c\u0105 grup\u0119 dokument\u00f3w stanowi\u0105 dokumenty dotycz\u0105ce stosunk\u00f3w dyplomatycznych z ok. 30 pa\u0144stwami: przymierza, sojusze, rozejmy, traktaty pokojowe, ho\u0142dy, umowy handlowe, uk\u0142ady ma\u0142\u017ce\u0144skie. Obok nich wyst\u0119puje tak\u017ce grupa dokument\u00f3w dotycz\u0105cych spraw maj\u0105tkowych kr\u00f3l\u00f3w i d\u00f3br Rzeczypospolitej – zastawy, nadania, wykupy i umowy z wojskami zaci\u0119\u017cnymi. Dokumenty ko\u015bcielne z tego zbioru pochodz\u0105 z kasacji r\u00f3\u017cnych zakon\u00f3w w XIX w., ze zbior\u00f3w prywatnych lub nabytk\u00f3w. Dotycz\u0105 one ich erekcji i uposa\u017cenia, praw patronatu, odpust\u00f3w, altarii. Oko\u0142o 80 dokument\u00f3w pochodzi z archiwum Nuncjatury Apostolskiej w Polsce. Nale\u017c\u0105 do nich: listy, instrukcje, rozporz\u0105dzenia papieskie i sprawy kontrybucji na wojn\u0119 z Turcj\u0105. Ponadto w zbiorze znajduj\u0105 si\u0119 dokumenty dla Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego i Akademii Zamoyskiej, dokumenty rodowe Radziwi\u0142\u0142\u00f3w, Tyzenhauz\u00f3w, Przezdzieckich, Branickich, Potockich i Zamoyskich, ponadto nieliczne dokumenty z XIX i XX wieku (ok.250) w tym dyplomy uniwersyteckie, nominacje urz\u0119dnicze, wojskowe, nadania honorowego obywatelstwa oraz masonika.<\/p>\n

\u00a0 Zbi\u00f3r Dokument\u00f3w Papierowych obejmuje ponad 4 tys. dokument\u00f3w z lat 1395-1931. Dokumenty te dotycz\u0105 wielu dziedzin \u017cycia. Znalaz\u0142o w nich odzwierciedlenie m.in. funkcjonowanie parlamentaryzmu: uniwersa\u0142y kr\u00f3lewskie zwo\u0142uj\u0105ce sejmy i wyznaczaj\u0105ce terminy odbycia sejmik\u00f3w, listy uwierzytelniaj\u0105ce dla pos\u0142\u00f3w kr\u00f3lewskich na sejmiki, listy kierowane do znaczniejszych osobisto\u015bci wzywaj\u0105ce do poparcia na sejmikach polityki dworu, ponadto uniwersa\u0142y wojewod\u00f3w lub kasztelan\u00f3w zwo\u0142uj\u0105ce sejmiki dla elekcji kandydat\u00f3w na obieralne urz\u0119dy ziemskie. Kolejn\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 dokumenty pozosta\u0142e po dzia\u0142alno\u015bci najwy\u017cszych organ\u00f3w w\u0142adzy-nominacje na urz\u0119dy, g\u0142\u00f3wnie ziemskie, wypisy z czynno\u015bci Rady Nieustaj\u0105cej, uniwersa\u0142y konfederacji barskiej i targowickiej, teksty traktat\u00f3w mi\u0119dzynarodowych pochodz\u0105ce z Archiwum Koronnego Krakowskiego i Warszawskiego. Nast\u0119pn\u0105 grup\u0119 stanowi korespondencja dyplomatyczna ( w tym przede wszystkim zwi\u0105zana z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 rezydent\u00f3w austriackich w Polsce z XVII i XVIII w.), prywatna korespondencja w\u0142adc\u00f3w polskich i obcych, nadania kr\u00f3lewszczyzn i zgody na ich cesje. W grupie dokument\u00f3w zwi\u0105zanych z wojskowo\u015bci\u0105 znalaz\u0142y si\u0119 uniwersa\u0142y kr\u00f3lewskie zwo\u0142ujace pospolite ruszenie, uniwersa\u0142y hetman\u00f3w koronnych i litewskich, materia\u0142y dotycz\u0105ce Kozaczyzny, dokumenty zwi\u0105zane z powstaniami narodowymi. Kolejn\u0105 grup\u0119 dokument\u00f3w stanowi\u0142y wypisy z akt Metryki Koronnej i Litewskiej, z akt trybuna\u0142u oraz ksi\u0105g grodzkich i ziemskich dotycz\u0105ce g\u0142\u00f3wnie transakcji maj\u0105tkowych dokonywanych przez szlacht\u0119. Grupa dokument\u00f3w dotyczy historii miasta Warszawy. Znajduj\u0105 si\u0119 w\u015br\u00f3d nich m.in. akta lokacyjne, potwierdzenia wcze\u015bniejszych przywilej\u00f3w i artyku\u0142\u00f3w cechowych, przywileje na jarmarki i targi, zwolnienia podatkowe, korespondencja w\u0142adz miejskich. Grupa dokument\u00f3w pochodzi z dawnych archiw\u00f3w ko\u015bcielnych i klasztornych i dotyczy ich uposa\u017ce\u0144. Kolejn\u0105 grup\u0119 dokument\u00f3w stanowi\u0105 materia\u0142y zwi\u0105zane z funkcjonowaniem systemu skarbowego Rzeczypospolitej oraz materia\u0142y genealogiczne.<\/p>\n

\u00a0 Archiwum Koronne Warszawskie obejmuje ponad 5 tys. dokument\u00f3w od ko\u0144ca XVI w. do trzeciej \u0107wierci XVIII w. Dotycz\u0105 one stosunk\u00f3w dyplomatycznych i politycznych z ponad 30 pa\u0144stwami i w zwi\u0105zku z tym s\u0105 one pogrupowane na odpowiednie dzia\u0142y (np. Rosyjskie, Tureckie czy Tatarskie). Materia\u0142y te obejmuj\u0105 korespondencje w sprawach pa\u0144stwowych i s\u0105 adresowane do kr\u00f3l\u00f3w, kanclerzy, marsza\u0142k\u00f3w, prymas\u00f3w, hetman\u00f3w. Znajduj\u0105 si\u0119 w\u015br\u00f3d nich traktaty i umowy mi\u0119dzynarodowe, akta poselstw polskich i zagranicznych, instrukcje, memoria\u0142y, raporty i diariusze. Zesp\u00f3\u0142 ten jest cz\u0119\u015bciowo powi\u0105zany z Libri Legationum<\/i> (zob. Metryka Koronna). <\/p>\n

\u00a0 W Metryce Koronnej zawarte s\u0105 akta powsta\u0142e w wyniku dzia\u0142alno\u015bci polskiej kancelarii kr\u00f3lewskiej pocz\u0105wszy od po\u0142owy XV w. a\u017c do ko\u0144ca istnienia dawnej Rzeczypospolitej oraz wp\u0142ywajace do tego urz\u0119du. Wyr\u00f3\u017cni\u0107 w\u015br\u00f3d nich mo\u017cna dwa podstawowe typy: ksi\u0119gi wpis\u00f3w (odpisy lub streszczenia dokument\u00f3w wystawionych przez kancelari\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105 lub otrzymanych do odnotowania) oraz ksi\u0119gi dekret\u00f3w s\u0142u\u017c\u0105ce do zapisywania wyrok\u00f3w wydanych przez s\u0105dy kr\u00f3lewskie (te ostatnie prawie ca\u0142kowicie zniszczone). Ksi\u0119gi Metryki tworz\u0105 obecnie siedem serii: <\/p>\n

    \n
  1. Ksi\u0119gi Wpis\u00f3w (Libri Inscriptionum<\/i>), <\/li>\n
  2. Ksi\u0119gi Poselstw (Libri Legationum<\/i>), <\/li>\n
  3. Ksi\u0119gi Piecz\u0119tne (Sigillata<\/i>), <\/li>\n
  4. Ksi\u0119gi Kanclerskie (Spraw Publicznych), <\/li>\n
  5. Ksi\u0119gi S\u0105d\u00f3w Asesorskiego, Relacyjnego i Sejmowego,<\/li>\n
  6. Ksiegi S\u0105du Referendarskiego, <\/li>\n
  7. Lustracje i rewizje d\u00f3br kr\u00f3lewskich. <\/li>\n<\/ol>\n

    \u00a0 Ksi\u0119gi Wspis\u00f3w obejmuj\u0105 382 j.a. materia\u0142\u00f3w z lat 1414-1795. Najstarsz\u0105 ich cz\u0119\u015b\u0107 stanowi\u0105 ksi\u0119gi wpis\u00f3w kancelarii ksi\u0105\u017c\u0105t mazowieckich w\u0142\u0105czone do serii ksi\u0105g wpis\u00f3w Metryki Koronnej w 1539 r. Seria ta zawiera wpisy nada\u0144 kr\u00f3lewskich wszelkiego rodzaju lub ich potwierdze\u0144, potwierdze\u0144 transakcji dokonywanych mi\u0119dzy szlacht\u0105, mniej liczne s\u0105 wpisy o charakterze og\u00f3lnopa\u0144stwowym (zwo\u0142ania sejm\u00f3w i sejmik\u00f3w, uchwa\u0142y sejmowe). Ksi\u0119gi mazowieckie zawieraj\u0105 zapisy czynno\u015bci prawnych dokonanych przez ksi\u0119cia lub przed ksi\u0119ciem. Ksi\u0119gi Poselstw obejmuj\u0105 41 j.a. materia\u0142\u00f3w z lat (1354)1501-1761 i zawieraj\u0105: wpisy korespondencji dyplomatycznej wysy\u0142anej i otrzymanej, korespondencji mi\u0119dzy obcymi pa\u0144stwami, kt\u00f3r\u0105 Polska by\u0142a zainteresowana, wpisy zwi\u0105zane z wysy\u0142aniem i podejmowaniem poselstw, w\u015br\u00f3d nich listy uwierzytelniaj\u0105ce, instrukcje poselskie, mowy i sprawozdania pos\u0142\u00f3w, wpisy uk\u0142ad\u00f3w i traktat\u00f3w z pa\u0144stwami obcymi, wpisy dotycz\u0105ce spraw wewn\u0119trznych – postanowienia sejmowe, instrukcje poselskie, mowy poselskie, korespondencja z dygnitarzami Rzeczypospolitej i miastami. Od po\u0142. XVIII w. wpisy dotycz\u0105ce spraw zagranicznych dokonywane by\u0142y r\u00f3wnie\u017c w Ksi\u0119gach Kanclerskich. Ksi\u0119gi Piecz\u0119tne (Sigillata<\/i> – 44 j.a. z lat 1658-1794) zawieraj\u0105 streszczenia (regesty<\/dfn>) dokument\u00f3w uwierzytelnionych i gotowych do wydania wystawionych przez kancelari\u0119 g\u0142\u00f3wnie w sprawach wewn\u0119trznych pa\u0144stwa. Ksi\u0119gi Kanclerskie obejmuj\u0105 111 j.a. materia\u0142\u00f3w z lat 1735-1794. Zawieraj\u0105 one wpisy dokument\u00f3w i korespondencji dotycz\u0105cych polityki wewn\u0119trznej i zagranicznej pa\u0144stwa. Wpisy dotycz\u0105ce spraw wewn\u0119trznych obejmuj\u0105 nadania, potwierdzenia i zezwolenia kr\u00f3lewskie. W\u015br\u00f3d wpis\u00f3w dotycz\u0105cych spraw zagranicznych znalaz\u0142a si\u0119 korespondencja dyplomatyczna wychodz\u0105ca i wp\u0142ywaj\u0105ca, instrukcje poselskie i memoria\u0142y obcych pa\u0144stw. Od pocz\u0105tku panowania Stanis\u0142awa Augusta wprowadzono rzeczowy podzia\u0142 wpis\u00f3w na 4 grupy: <\/p>\n

      \n
    • a\/ nadania urz\u0119d\u00f3w i tytu\u0142\u00f3w, <\/li>\n
    • b\/ inne nadania i zezwolenia kr\u00f3la, <\/li>\n
    • c\/ potwierdzenia kr\u00f3lewskie, <\/li>\n
    • d\/ zarz\u0105dzenia i decyzje kr\u00f3la w formie list\u00f3w, reskrypt\u00f3w i glejt\u00f3w.<\/li>\n<\/ul>\n

      \u00a0 Ksi\u0119gi S\u0105du Asesorskiego, Relacyjnego i Sejmowego obejmuj\u0105 23 j.a. materia\u0142\u00f3w z lat 1591-1744. Zawieraj\u0105 one protoko\u0142y czyli prowadzone w uk\u0142adzie chronologicznym kr\u00f3tkie wpisy tzw. memoranda obejmuj\u0105ce nazwiska stron procesowych, czasem dane o przedmiocie sporu oraz orzeczenia s\u0105du w streszczeniu. Ksi\u0119gi S\u0105du Referendarskiego obejmuj\u0105 66 j.a. materia\u0142\u00f3w z lat 1582, 1591-1794. Zawieraj\u0105 zapisy dotycz\u0105ce spor\u00f3w mi\u0119dzy poddanymi wsi w dobrach kr\u00f3lewskich a starostami i innymi posesorami tych d\u00f3br. Tworz\u0105 je rejestry spraw, ksi\u0119gi protok\u00f3\u0142\u00f3w z przebiegu rozpraw oraz ksi\u0119gi dekret\u00f3w czyli wyrok\u00f3w s\u0105d\u00f3w. Lustracje i rewizje d\u00f3br kr\u00f3lewskich obejmuj\u0105 105 j.a. materia\u0142\u00f3w z lat 1489-1795. Zawieraj\u0105 one zapisy tych czynno\u015bci.<\/p>\n

      \u00a0 Metryka Litewska – transkrypcje. Zesp\u00f3\u0142 ten obejmuje 31 j.a. materia\u0142\u00f3w z lat (1440-1582) 1775-1792. Zawiera on cz\u0119\u015b\u0107 serii transkrypcji ksi\u0105g oryginalnych Metryki Litewskiej. Obejmuj\u0105 one teksty nada\u0144 monarszych, zatwierdzenia um\u00f3w i transakcji, traktaty i dokumenty dyplomatyczne odnosz\u0105ce si\u0119 do stosunk\u00f3w Rzeczypospolitej z pa\u0144stwem moskiewskim i chanatami tatarskimi. Niemal ca\u0142y zbi\u00f3r oryginalnych ksi\u0105g Metryki Litewskiej (zapisy kancelarii Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego) pozosta\u0142 w Rosji i jest przechowywany w Centralnym Pa\u0144stwowym Archiwum Akt Dawnych (Centralnyj Gosudarstwiennyj Archiw Driewnich Aktow<\/em>) w Moskwie.<\/p>\n

      \u00a0 Sumariusz Metryki Litewskiej – zesp\u00f3\u0142 ten obejmuje 15 j.a materia\u0142\u00f3w z lat (1386-1751) 1474-1751. Materia\u0142y te zosta\u0142y rewindykowane na podstawie postanowie\u0144 traktatu 1921 r. Sumariusz zawiera regesty akt\u00f3w znajduj\u0105cych si\u0119 w oryginalnych ksi\u0119gach Metryki.<\/p>\n

      \u00a0 Archiwum Skarbu Koronnego – zesp\u00f3\u0142 ten obejmuje materia\u0142y z lat 1388-1820. W wi\u0119kszo\u015bci stanowi go dokumentacja gospodarcza i finansowa. Obejmuje nast\u0119puj\u0105ce, zachowane dzia\u0142y dawnego Archiwum Skarbowego: <\/p>\n

        \n
      • Oddzia\u0142 1. Rachunki kr\u00f3lewskie (367 j.a. z lat 1388-1781), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 2. Rachunki poselstw (22 j.a. z lat 1538-1793), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 I. Rejestry podatkowe (169 j.a. z lat 1472-1776), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 II. Rachunki sejmowe (110 j.a. z lat 1520-1794), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 III. Rachunki nadworne (10 j.a. z lat 1507-1764), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 IV. Ksi\u0119gi rekognicji (zezna\u0144 podatnik\u00f3w o maj\u0105tku) (51 j.a. z lat 1524-1766), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 V. Ksi\u0119gi kwit\u00f3w (18 j.a. z lat 1504 – 1766), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 VI. Ksi\u0119gi asygnat (polece\u0144 wyp\u0142aty kwot ze Skarbu Koronnego) (27 j.a. z lat 1526-1783), <\/li>\n
      • Dzia\u0142 XLVI. Lustracje, rewizje i inwentarze d\u00f3br kr\u00f3lewskich (211 j.a. z lat 1549-1800), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 LIV. Zbi\u00f3r pism rozmaitych tycz\u0105cych si\u0119 d\u00f3br kr\u00f3lewskich (40 j.a. z lat 1494-1802), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 LVI. Inwentarze starostw (326 j.a. z lat 1495-1795), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 82. Zbi\u00f3r pism rozmaitych tycz\u0105cych si\u0119 wydzia\u0142u wojskowego (21 j.a. z lat 1521-1794), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 84. Ksi\u0119gi addyment\u00f3w wojskowych (wykaz\u00f3w dop\u0142at do hiberny) (60 j.a. z lat 1643-1794), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 85. Rejestry popisowe wojska koronnego (131 j.a. z lat 1474-1758), <\/li>\n
      • Oddzia\u0142 86. Rachunki z przychod\u00f3w i wydatk\u00f3w na potrzeby wojska (127 j.a. z lat 1472-1794), spisy.<\/li>\n<\/ul>\n

        \n<\/p>\n

        \u00a0 Archiwum Kameralne – zesp\u00f3\u0142 obejmuje 3 603 j.a. z lat 1700-1796. Zawiera on akta instytucji zarz\u0105dzaj\u0105cej dobrami i innymi dochodami przeznaczonymi na utrzymanie kr\u00f3la i jego dworu utworzonej w czasach panowania Augusta II. Archiwum nadano uk\u0142ad chronologiczny dziel\u0105c je na 3 cz\u0119\u015bci obejmuj\u0105ce okresy panowania kolejnych kr\u00f3l\u00f3w polskich. Obejmuje ono fragmenty akt czynno\u015bci s\u0105d\u00f3w skarbowych i komisji JKM Skarbowej, akta ekonomii kr\u00f3lewskich z kopiami dokument\u00f3w od XVI w., akta dotycz\u0105ce \u017cup wielickich i boche\u0144skich, Kasy Generalnej Kr\u00f3lestwa Polskiego.<\/p>\n

        \u00a0 Akta Ekonomii Malborskiej – zesp\u00f3\u0142 ten obejmuje 76 pozycji inwentarza z lat 1510-1766. Zawiera rejestry wp\u0142yw\u00f3w i wydatk\u00f3w z d\u00f3br zamku malborskiego, inwentarze, rewizje i opisy tych d\u00f3br sporz\u0105dzone przy obejmowaniu ekonomii przez kolejnych dzier\u017cawc\u00f3w, akta komisji kr\u00f3lewskich rewindykuj\u0105cych te dochody, materia\u0142y dotycz\u0105ce s\u0105siednich starostw: puckiego i tczewskiego. Inne akta dotycz\u0105ce tej ekonomii znajduj\u0105 si\u0119 w Archiwum Pa\u0144stwowym w Gda\u0144sku.<\/p>\n

        \u00a0 Tak zwana Metryka Litewska – zbi\u00f3r utworzony sztucznie i niejednorodny pod wzgl\u0119dem zawarto\u015bci obejmuj\u0105cy 429 pozycji inwentarza z XV w. – 1808 r. Aktualnie zawiera kilkadziesi\u0105t ksi\u0105g zwi\u0105zanych z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 dawnej kancelarii kr\u00f3lewskiej (wypisy z ksi\u0105g s\u0105dowych, lustracje kr\u00f3lewszczyzn, inwentarz Metryki Koronnej i archiwum monarszego) oraz oko\u0142o 300 ksi\u0105g z r\u00f3\u017cnorodnymi materia\u0142ami, g\u0142\u00f3wnie z czas\u00f3w panowania Stanis\u0142awa Augusta a w\u015br\u00f3d nich du\u017ca partia akt Rady Nieustaj\u0105cej, akta Stra\u017cy Praw, r\u00f3\u017cne akta sejmowe (Sejmu Wielkiego, sejmu grodzie\u0144skiego 1793), akta Komisji Edukacji Narodowej, papiery Hugona Ko\u0142\u0142\u0105taja, fragment archiwum Komisji Wojskowej Obojga Narod\u00f3w, Gabinetu i Kancelarii Wojskowej Stanis\u0142awa Augusta, zarz\u0105dzenia Komisji Policji Koronnej i Komisji Policji Obojga Narod\u00f3w, akta konfederacji, archiwalia w\u0142adz i urz\u0119d\u00f3w Powstania Ko\u015bciuszkowskiego oraz m.in. rozproszone papiery kancelarii kr\u00f3lewskiej i wypisy z ksi\u0105g grodzkich i ziemskich.<\/p>\n

        \u00a0 Archiwum Kr\u00f3lestwa Polskiego – zbi\u00f3r utworzony sztucznie obejmuj\u0105cy 1 112 j.a. materia\u0142\u00f3w z XVI w.-1798, 1821-1822. Zawarto\u015b\u0107 zbioru jest niejednorodna. Obejmuje on m.in. papiery osobiste i publiczne biskupa przemyskiego i podkanclerzego koronnego Andrzeja Trzebickiego, fragment archiwum Stanis\u0142awa Augusta (papiery osobiste oraz korespondencja m.in. z Katarzyn\u0105 II i pos\u0142ami polskimi przy obcych dworach, rachunki, r\u0119kopisy i druki z biblioteki kr\u00f3lewskiej), istotn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 archiwum Departamentu Interes\u00f3w Cudzoziemskich Rady Nieustaj\u0105cej (1775-1778), fragment akt kancelarii naczelnik\u00f3w Powstania Ko\u015bciuszkowskiego, Rady Zast\u0119pczej Tymczasowej, Rady Najwy\u017cszej Narodowej (1794), akta kancelarii Komisji Policji Obojga Narod\u00f3w (1791-1792), Komisji Policji Koronnej (1792-1794), Urz\u0119du Marsza\u0142kowskiego Koronnego (1785-1794).<\/p>\n

        \u00a0 Zbi\u00f3r Popiel\u00f3w – zbi\u00f3r utworzony w oparciu o materia\u0142y stanowi\u0105ce efekt pracy kancelarii osobistej Stanis\u0142awa Augusta Poniatowskiego zwanej Gabinetem Jego Kr\u00f3lewskiej Mo\u015bci oraz Kancelarii Wojskowej. Obejmuje 443 pozycji inwentarza z XIV-XIX w., g\u0142\u00f3wnie XVIII w. W zbiorze zawarta jest m.in. korespondencja kr\u00f3la i kolejnych szef\u00f3w jego Gabinetu z dyplomatami, ponadto protok\u00f3\u0142y rozm\u00f3w prowadzonych z dyplomatami zagranicznymi, listy kierowane do kr\u00f3la przez korespondent\u00f3w zagranicznych, tzw. miscellanea do stosunk\u00f3w dyplomatycznych, obszerny zbi\u00f3r konstytucji i ich projekt\u00f3w, diariuszy, m\u00f3w, akta \u017cup solnych i ekonomii kr\u00f3lewskich, mapy delimitacyjne po I rozbiorze i in.<\/p>\n

        \u00a0 Archiwum Sejmu Czteroletniego – nazwa ta zosta\u0142a przyj\u0119ta dla zbioru papier\u00f3w rewindykowanych w styczniu 1964 r. ze Zwi\u0105zku Radzieckiego. Liczy on 25 tom\u00f3w. Obejmuje materia\u0142y z lat 1778-1794, 1834. Materia\u0142y s\u0105 przemieszane i sformowane w spos\u00f3b przypadkowy. Najwa\u017cniejsze z nich to m.in.: diariusz r\u0119kopi\u015bmienny sesji sejmowych rozproszony w r\u00f3\u017cnych tomach (1-10, 14, 17, 19, 21-24), teksty przem\u00f3wie\u0144 i wyst\u0105pie\u0144 sejmowych, zagaje\u0144 sesji przez marsza\u0142ka, drukowany fragment diariusza sejmu, r\u0119kopi\u015bmienne i drukowane projekty, uchwa\u0142y i konstytucje, korespondencja kierowana do marsza\u0142k\u00f3w sejmowych, raporty i noty do deputacji sejmowych i Komisji Obojga Narod\u00f3w, wykazy i listy os\u00f3b rekomendowanych do nobilitacji.<\/p>\n

        \u00a0 Korespondencja Stanis\u0142awa Augusta – zbi\u00f3r licz\u0105cy 16 tom\u00f3w list\u00f3w z lat 1792-1797 wyodr\u0119bniony ze Zbioru Potockich z Jab\u0142onny. Obejmuje korespondencj\u0119 z ostatnich lat \u017cycia kr\u00f3la, g\u0142\u00f3wnie pobytu w Grodnie i Petersburgu.<\/p>\n

        \u00a0 Archiwum Ghigiottiego – zbi\u00f3r obejmuj\u0105cy archiwalia zwi\u0105zane z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 ksi\u0119dza Kajetana Ghigiottiego (1728-1796), zaufanego doradcy i wsp\u00f3\u0142pracownika Stanis\u0142awa Augusta. Zbi\u00f3r zawiera ok. 10 tys. list\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie korespondencja Ghiogiottiego, Stanis\u0142awa Augusta oraz inne dokumenty (memoria\u0142y, noty, projekty pism, klucze do szyfr\u00f3w, rachunki), biuletyny informacyjne przesy\u0142ane przez sta\u0142ych agent\u00f3w Stanis\u0142awa Augusta w r\u00f3\u017cnych stolicach Europy.<\/p>\n

        \u00a0 Papiery rezydenta H.W.Wicked\u00e9go – spu\u015bcizna Henryka Wolffa Wicked\u00e9go, rezydenta polskiego w Dolnej Saksonii z siedzib\u0105 w Hamburgu w latach 1768-1786. Obejmuje 48 j.a. materia\u0142\u00f3w z lat 1767-1774, 1786. Zawiera korespondencj\u0119 (z licznymi za\u0142\u0105cznikami) prowadzon\u0105 z Gabinetem Dyplomatycznym Stanis\u0142awa Augusta.<\/p>\n

        \u00a0 Militaria z Jab\u0142onny – zbi\u00f3r wyodr\u0119bniony w latach 1949-1950 z archiwali\u00f3w Potockich z Jab\u0142onny. Obejmuje 241 j.a. materia\u0142\u00f3w z lat 1776-1795, 1807-1813. Sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 z nast\u0119puj\u0105cych grup: 1\/ Akta Gabinetu Wojskowego Stanis\u0142awa Augusta 1776-1795 (sygn 1-87), 2\/ Akta Powstania Ko\u015bciuszkowskiego 1794 r., akta w\u0142adz najwy\u017cszych Powstania (sygn 88-105), akta komendanta m. Warszawy (sygn 106-201), akta korpusu ks. J. Poniatowskiego (sygn 202-234), 3\/ Akta Kancelarii Naczelnego Wodza i Ministra Wojny Ks .J. Poniatowskiego, 1807-1813 (sygn 235-241)<\/p>\n

        \u00a0 Akta Komisji Bankowej – fragment dokumentacji Komisji do rozs\u0105dzania sprawy upad\u0142ych krajowych bank\u00f3w obejmuj\u0105cy 4 j.a. materia\u0142\u00f3w z lat 1793-1803. Zawiera akta dotycz\u0105ce upad\u0142o\u015bci dom\u00f3w bankowych.<\/p>\n

        \u00a0 Akta ziemskie i grodzkie – archiwalia powsta\u0142e w wyniku funkcjonowania s\u0105d\u00f3w instacji w\u0142a\u015bciwych nale\u017c\u0105cych do stanu szlacheckiego. Obejmuj\u0105 8 724 j.a. materia\u0142\u00f3w z lat 1381-1840. Zawiera\u0142y one zapisy czynno\u015bci tych s\u0105d\u00f3w oraz m.in. pozwy, wizje i obdukcje, wyroki, dokumenty przedk\u0142adane przez strony m.in. skargi, protestacje, odwo\u0142ania od wyrok\u00f3w, o\u015bwiadczenia stanowi\u0105ce dowody procesowe, liczne kontrakty w najr\u00f3\u017cniejszych sprawach (m.in. akta kupna-sprzeda\u017cy, dzier\u017caw, nieruchomosci, inwentarze). Wyst\u0119puj\u0105 w\u015br\u00f3d nich serie – Inscriptionum<\/i> (zapisy), Recognictionum<\/i> (o\u015bwiadczenia), z tej ostatniej serii wyodr\u0119bni\u0142y si\u0119 nast\u0119pnie ksi\u0119gi Resignationum<\/i> (transakcje wieczyste), Debitorum<\/i> (po\u017cyczki), seria Relationum<\/i> (wpisy czynno\u015bci zwi\u0105zanych z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 urz\u0119d\u00f3w), podobny charakter mia\u0142y ksi\u0119gi Oblatorum<\/i>. Istnia\u0142a te\u017c seria dekret\u00f3w s\u0105dowych. Akta zawieraj\u0105:<\/p>\n

          \n
        1. Akta grodzkie i ziemskie mazowieckie (3 458 j.a., 1400-1802)<\/li>\n
        2. Akta ziemskie i grodzkie wielkopolskie (5 067 j.a., 1381-1840)<\/li>\n
        3. Akta ziemskie i grodzkie podlaskie ( 199 j.a., 1474-1794)<\/li>\n<\/ol>\n

          \u00a0 Zbi\u00f3r Ignacego Kapicy Milewskiego – utworzony zosta\u0142 przez Ignacego Wawrzy\u0144ca Kapic\u0119 Milewskiego (1740-1817), prawnika i archiwist\u0119, zatrudnionego przy s\u0105dzie grodzkim bielskim. Zbi\u00f3r obejmuje 78 pude\u0142 materia\u0142\u00f3w z XV w. – 1804 r. Zawiera wypisy z akt ziemskich i grodzkich mazowieckich i podlaskich. Zosta\u0142 sporz\u0105dzony jako wykonanie warunk\u00f3w umowy ze starost\u0105 szczerzeckim Piotrem Potockim.<\/p>\n

          \u00a0 Archiwum Miasta Warszawy – obejmuje 309 j.a. materia\u0142\u00f3w z lat 1376-1812. Zawiera cz\u0119\u015bci : Stara Warszawa, Nowa Warszawa, Warszawa Ekonomiczne. Obejmuje m.in. ksi\u0119gi s\u0105dowe rady miejskiej (radzieckie) i \u0142awy, ksi\u0119gi wpis\u00f3w do prawa miejskiego, protoko\u0142y posiedze\u0144 i inne akta magistratu (1792, 1794-1796), akta cechowe, kopiariusze przywilej\u00f3w miejskich, rejestry rachunkowe, dokumenty zwi\u0105zane z pobieraniem podatk\u00f3w, spisy mieszka\u0144c\u00f3w 1792, akta urz\u0119d\u00f3w dzia\u0142aj\u0105cych na terenie Warszawy m.in. Urz\u0119du Marsza\u0142kowskiego Koronnego, Komisji Brukowej, Komisji Boni Ordinis<\/i> Warszawkiej.<\/p>\n

          \u00a0 Ksi\u0119gi miejskie – zbi\u00f3r obejmuj\u0105cy 532 j.a. z lat 1401-1928. Zawiera ksi\u0119gi stanowi\u0105ce wytw\u00f3r urz\u0119d\u00f3w radzieckich, w\u00f3jtowskich i \u0142awniczych 42 miast z Mazowsza, Kujaw, Podlasia i wschodniej cz\u0119\u015bci Wielkopolski. Najwi\u0119ksze grupy ksi\u0105g dotycz\u0105 miast: \u0141\u0119czyca (22, 1560-1803), Nieszawa (57, 1485-1798), Radziej\u00f3w (40, 1430-1805), Sieradz (71, 1432-1806), Szadek (32, 1401-1697), Uniej\u00f3w (24, 1495-1809), Warta (64, 1469-1792), Wielu\u0144 (56, 1514-1810).<\/p>\n

          \u00a0 Ksi\u0119gi wiejskie – 2 ksi\u0119gi z lat 1473-1773 obejmuj\u0105ce wsie Lubiat\u00f3wka i Rogi.<\/p>\n

          \u00a0 Nuncjatura Stolicy Apostolskiej – 8 j.a. z lat 1661-1794. Zawieraj\u0105 1 ksi\u0119g\u0119 nuncjusza Febrycego Serbelloniego z 1740 r. oraz 2 ksi\u0119gi nuncjusza Alberyka Archinto z lat 1746-1749. Ksi\u0119gi te stanowi\u0105 rejestr czynno\u015bci Trybuna\u0142u Nuncjatury.<\/p>\n

          \u00a0 Archiwum Biskupstwa Warmi\u0144skiego i Kapitu\u0142y Warmi\u0144skiej – fragment archiwum biskupstwa i kapitu\u0142y obejmuj\u0105cy 71 j.a. z lat 1682-1830 (XIV-XVI, XVII). Zawieraj\u0105 m.in. akta s\u0105d\u00f3w ko\u015bcielnych, korespondencj\u0119 bie\u017c\u0105c\u0105 oraz akta gospodarcze.<\/p>\n

          \u00a0 Varia i nabytki niedokumentowe – zbi\u00f3r powsta\u0142y w wyniku r\u00f3\u017cnych akcesji zaistnia\u0142ych w ca\u0142ym okresie istnienia AGAD<\/abbr>. Obejmuje 286 j.a. z XIV-XVIII w. W pierwszej cz\u0119\u015bci zbioru znajduj\u0105 si\u0119 m.in. ksi\u0119gi pochodz\u0105ce z Archiwum Koronnego Krakowskiego, akta proces\u00f3w polsko-krzy\u017cackich, akta dotycz\u0105ce Prus i Brandenburgii, druga cz\u0119\u015b\u0107 zespo\u0142u sk\u0142ada si\u0119 m.in. z odprysk\u00f3w zespo\u0142\u00f3w cz\u0119\u015bciowo zachowanych, m.in. Metryka Koronna, Archiwum Skarbu Koronnego, Archiwum Kameralne.<\/p>\n

          \u00a0 Zbi\u00f3r sfragistyczny – zbi\u00f3r zosta\u0142 utworzony w AGAD<\/abbr>. Obejmuje ok. 13 000 t\u0142ok\u00f3w i odcisk\u00f3w piecz\u0119tnych uzbieranych z wycofywanych z u\u017cycia piecz\u0119ci zlikwidowanych urz\u0119d\u00f3w z XVII-XX wieku. Zbi\u00f3r ten jest w trakcie opracowywania i nie jest udost\u0119pniany.<\/p>\n

          Opracowa\u0142 Micha\u0142 Kulecki<\/p>\n

          \n<\/p>\n<\/td>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

          Akta w\u0142adz, urz\u0119d\u00f3w i instytucji publicznych do 1795 r. \u00a0 Wi\u0119kszo\u015b\u0107 spo\u015br\u00f3d zespo\u0142\u00f3w przechowywanych aktualnie w oddziale I znajdowa\u0142a si\u0119 w zasobie Archiwum G\u0142\u00f3wnego Akt Dawnych ju\u017c przed II Wojn\u0105 \u015awiatow\u0105. Nieliczne tylko, jak Archiwum Kameralne, czy te\u017c nale\u017c\u0105ce do Archiwum Radziwi\u0142\u0142\u00f3w lub Zamoyskich dokumenty pergaminowe zosta\u0142y w\u0142\u0105czone po roku 1945. Dlatego w\u0142a\u015bnie oddzia\u0142 I … Czytaj dalej Akta w\u0142adz, urz\u0119d\u00f3w i instytucji publicznych do 1795 r.<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":850,"menu_order":3,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-860","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/860","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=860"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/860\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/850"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=860"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}