{"id":1078,"date":"2015-01-02T02:56:43","date_gmt":"2015-01-02T01:56:43","guid":{"rendered":"http:\/\/agad.gov.pl\/?page_id=1078"},"modified":"2015-01-02T03:13:44","modified_gmt":"2015-01-02T02:13:44","slug":"iii-sejm","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/agad.gov.pl\/?page_id=1078","title":{"rendered":"III. Sejm"},"content":{"rendered":"\n

<\/p>\n

\n\n\n<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\u00a0<\/td>\n<\/tr>\n
\n

III. SEJM<\/font><\/h2>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\u00a0<\/td>\n<\/tr>\n
<\/p>\n<\/td>\n\n

\n

3 V 1505, Radom, na sejmie Generalis confirmatio omnium iurium<\/i>.
Aleksander, Kr\u00f3l Polski, Wielki Ksi\u0105\u017c\u0119 Litewski, potwierdza prawa i przywileje nadane przez swoich poprzednik\u00f3w. <\/h5>\n<\/p>\n

\nGeneralne zatwierdzenie praw by\u0142o aktem zwyczajowo dokonywanym przez monarch\u00f3w po koronacji oraz z\u0142o\u017ceniu przysi\u0119gi. Aleksander Jagiello\u0144czyk zobowi\u0105zywa\u0142 si\u0119 do przestrzegania wszelkich "praw, wolno\u015bci, przywilej\u00f3w, dokument\u00f3w i immunitet\u00f3w ko\u015bcielnych oraz \u015bwieckich" Kr\u00f3lestwa Polskiego, a tak\u017ce do nieumniejszania i obrony jego granic.<\/p>\n


\nAGAD, Zbi\u00f3r dokument\u00f3w pergaminowych, sygn. 4648
\n<\/font><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n

Stany sejmuj\u0105ce: 1506, Commune incliti Polonie Regni privilegium constitutionum et indultum publicitus decretorum approbatorumque…. Przes\u0142awnego Kr\u00f3lestwa Polskiego przywileje, konstytucje i zezwolenia urz\u0119dowe oraz uznane dekrety<\/i><\/h5>\n<\/p>\n

\nPostanowienie opublikowania takiego zbioru podj\u0119te zosta\u0142o w spos\u00f3b oficjalny podczas sejmu walnego, obraduj\u0105cego w Radomiu od 30 marca do pocz\u0105tk\u00f3w czerwca 1505 r. Ju\u017c podczas tego sejmu kr\u00f3l Aleksander zatwierdzi\u0142 kilka przywilej\u00f3w i tekst\u00f3w prawnych (Processus iuris<\/i> opracowany przez samego kanclerza), zgromadzonych i przygotowanych z my\u015bl\u0105 o ich publikacji drukiem. Zar\u00f3wno to, jak i niezwykle szybkie tempo pracy (bior\u0105c pod uwag\u0119 jej rozmiar) – od chwili podj\u0119cia przez sejm decyzji o publikacji do zako\u0144czenia dzie\u0142a przez drukarza up\u0142yn\u0119\u0142o niewiele wi\u0119cej ni\u017c p\u00f3\u0142 roku – zdaje si\u0119 wskazywa\u0107, i\u017c przygotowania rozpocz\u0119to znacznie wcze\u015bniej, natomiast uchwa\u0142a sejmowa mia\u0142a charakter formalny, nie za\u015b inicjuj\u0105cy.<\/p>\n

Dzie\u0142o to jest w rzeczywisto\u015bci lu\u017an\u0105 i do\u015b\u0107 dowoln\u0105 kompilacj\u0105. Materia\u0142 zgromadzony w omawianym opracowaniu nie zosta\u0142 u\u0142o\u017cony w spos\u00f3b systematyczny, lecz jedynie w porz\u0105dku chronologicznym. Tre\u015b\u0107 jego stanowi\u0105 prawa i przywileje wydane przez w\u0142adc\u00f3w Korony Polskiej (m. in. statuty Kazimierza Wielkiego, przywileje ziemskie, konstytucje sejmowe z lat 1496-1505, unie polsko-litewskie, traktaty pokojowe z Zakonem Krzy\u017cackim, przywilej \u017cydowski z roku 1334 – kt\u00f3ry jednak uleg\u0142 tu znacz\u0105cym zniekszta\u0142ceniom na niekorzy\u015b\u0107 \u017byd\u00f3w, i inne). Ta pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 zbioru obj\u0119ta zosta\u0142a potwierdzeniem kr\u00f3lewskim, dzi\u0119ki czemu stawa\u0142a si\u0119 prawem obowi\u0105zuj\u0105cym na terenie Kr\u00f3lestwa. Kanclerz swoj\u0105 osobist\u0105 decyzj\u0105 w\u0142\u0105czy\u0142 do tej cz\u0119\u015bci r\u00f3wnie\u017c traktat archidiakona pozna\u0144skiego Miko\u0142aja Kotwicza na temat interdykt\u00f3w ko\u015bcielnych. Po niej nast\u0119puje cz\u0119\u015b\u0107 druga nie posiadaj\u0105ca ju\u017c mocy formalnoprawnej. Znajduj\u0105 si\u0119 tu m. in. "Zwierciad\u0142o saskie" czy prawo magdeburskie, ale tak\u017ce na przyk\u0142ad traktat teoretyczny na temat prawa rzymskiego oraz rozprawa De iusto vel iniusto bello<\/i>. Jak mogliby\u015bmy wi\u0119c dzi\u015b powiedzie\u0107, Statut<\/i> Jana \u0141askiego by\u0142 poniek\u0105d zbiorem praw wraz z komentarzem.
\nDwana\u015bcie wydrukowanych na pergaminie egzemplarzy przeznaczono dla dygnitarzy. Kr\u00f3l otrzyma\u0142 urz\u0119dowy, przesznurowany i opiecz\u0119towany piecz\u0119ci\u0105 wielk\u0105 koronn\u0105, bogato iluminowany egzemplarz, kt\u00f3ry zosta\u0142 z\u0142o\u017cony w Archiwum Koronnym Krakowskim (obecnie w AGAD). Og\u00f3\u0142em szacuje si\u0119 liczb\u0119 drukowanych na papierze egzemplarzy na ponad 150. Mia\u0142y one trafi\u0107 do "kapitu\u0142 ko\u015bcielnych i skrzy\u0144 s\u0119dzi\u00f3w ziemskich". Druk uko\u0144czono zim\u0105 1505\/1506, ale jeszcze w 1507 dodrukowywano pewne egzemplarze, zawieraj\u0105ce konstytucj\u0119 z tego roku.
\nNajwi\u0119ksze znaczenie tego wydawnictwa polega\u0142o na upowszechnieniu przez nie znajomo\u015bci prawa w\u015br\u00f3d spo\u0142eczno\u015bci szlacheckiej. Druk statutu upowszechni\u0142 i pog\u0142\u0119bi\u0142 znajomo\u015b\u0107 prawa, sta\u0142 si\u0119 te\u017c podstaw\u0105 \u017cycia i nauczania prawnego, a w XVIII w. zosta\u0142 cz\u0119\u015bciowo przej\u0119ty do Volumina legum<\/i>. Ta znajomo\u015b\u0107 prawa ujawni\u0142a si\u0119 w czasie ruchu egzekucyjnego. Druk statutu stanowi\u0142 te\u017c wz\u00f3r dla og\u0142aszania drukiem nast\u0119pnych konstytucji. Od tej pory wysuwane przez szlacht\u0119 postulaty w walce o dominacj\u0119 w pa\u0144stwie budowane by\u0107 mog\u0142y na fundamencie legalizmu.\n<\/p>\n


\nAGAD, Zbi\u00f3r dokument\u00f3w pergaminowych, sygn. 5632
\n<\/font><\/p>\n<\/td>\n

<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
\n

Kr\u00f3l, senatorowie, pos\u0142owie ziemscy…
\n\t\tLista uczestnik\u00f3w sejmu Radomskiego<\/h2>\n<\/td>\n

\n

Zob. artyku\u0142 Prof. W. Uruszczaka "Sejm walny wszystkich pa\u0144stw naszych". Sejm w radomiu i konstytucja nihil novi z 1505 roku <\/a><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n

Piecz\u0119\u0107 arcybiskupa R\u00f3\u017cy Boryszewskiego <\/h5>\n<\/p>\n

\nList\u0119 senator\u00f3w duchownych uczestnicz\u0105cych w sejmie w Radomiu otwiera arcybiskup gnie\u017anie\u0144ski Andrzej Boryszewski herbu R\u00f3\u017ca. Po \u015bmierci Fryderyka Jagiellonowie uznali Andrzeja Boryszewskiego, arcybiskupa lwowskiego i biskupa przemyskiego, wybitnego radc\u0119 Korony i dyplomat\u0119 za "najdogodniejszego dla siebie prymasa, jakkolwiek by\u0142 ju\u017c w podesz\u0142ym wieku" (F. Pap\u00e9e). Boryszewski zosta\u0142 przeniesiony na stolic\u0119 gnie\u017anie\u0144sk\u0105 w grudniu 1503 r., mia\u0142 w\u00f3wczas oko\u0142o 70 lat. W 1508 r. jego koadiutorem zosta\u0142 Jan \u0141aski.
\nPiecz\u0119\u0107 arcybiskupa przedstawia dwa lwy podtrzymuj\u0105ce tarcz\u0119 herbow\u0105 z herbem R\u00f3\u017ca; \u015brednica 37 mm. W otoku widnieje napis minusku\u0142\u0105 gotyck\u0105: s andrei dei gra archiepi gneznen\n<\/p>\n


\nAGAD, Zbi\u00f3r dokument\u00f3w pergaminowych, sygn. 1942
\n<\/font> <\/p>\n<\/td>\n

<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
<\/p>\n

<\/p>\n<\/td>\n

\n

\n

Pierwsza strona druku konstytucji Nihil Novi <\/h5>\n<\/p>\n

\nNa og\u00f3\u0142 rozwa\u017cania na temat uchwa\u0142 sejmu radomskiego ograniczaj\u0105 si\u0119 do podkre\u015blania donios\u0142o\u015bci artyku\u0142u pierwszego (De non faciendis constitutionibus sine consensu consiliariorum et nuntiorum terrestrium<\/i>). Pami\u0119ta\u0107 jednak nale\u017cy, \u017ce znalaz\u0142y si\u0119 tu inne, nie mniej wa\u017cne zapisy. Artyku\u0142 trzeci zakazywa\u0142 wi\u0119zienia szlachcic\u00f3w ciesz\u0105cych si\u0119 dobr\u0105 s\u0142aw\u0105, kolejne za\u015b ugruntowywa\u0142y dominuj\u0105c\u0105 pozycj\u0119 szlachty wobec ch\u0142op\u00f3w i mieszczan. Zgodnie z art. 19 wojewodowie mieli ustanawia\u0107 ceny na towary handlowe (taksy wojewodzi\u0144skie). Du\u017ce znaczenie mia\u0142 tak\u017ce artyku\u0142 11, ograniczaj\u0105cy osobom spoza stanu szlacheckiego dost\u0119p do biskupstw, pra\u0142atur oraz kanonii w ko\u015bcio\u0142ach katedralnych. Art. 13 zakazywa\u0142 s\u0105dzenia spraw \u015bwieckich przez s\u0105dy duchowne, 14 za\u015b poddawa\u0142 "prawu pospolitemu" duchownych w sprawach dotycz\u0105cych d\u00f3br ziemskich (spor\u00f3w o granice, zbieg\u0142ych ch\u0142op\u00f3w etc.). W ten spos\u00f3b dokonywa\u0142o si\u0119 zamykanie stanu szlacheckiego i utrwalanie jego dominuj\u0105cej pozycji w pa\u0144stwie.
\nZwr\u00f3\u0107my jeszcze uwag\u0119 na rzecz bardzo istotn\u0105: ot\u00f3\u017c drugi artyku\u0142 konstytucji radomskiej z 1505 r. stanowi\u0142, \u017ce ka\u017cda ustawa zaczyna obowi\u0105zywa\u0107 dopiero z chwil\u0105 jej publikacji. W tych dw\u00f3ch \u015bci\u015ble ze sob\u0105 zwi\u0105zanych dzie\u0142ach – w Statutach<\/i> i w Nihil novi<\/i> – zamyka\u0142a si\u0119 reforma w\u0142adzy ustawodawczej w Polsce. Publikacja Statutu po\u0142o\u017cy\u0142a kamie\u0144 w\u0119gielny pod rozwijaj\u0105cy si\u0119 od lat 20. XVI wieku, rozkwit\u0142y za\u015b po roku 1532 ruch egzekucyjny, kt\u00f3rego pierwszym s\u0142owem by\u0142y konstytucje sejmu roku 1504.
\nPrezentowany tutaj akt mia\u0142 nie tylko znaczenie prawne powoduj\u0105ce pewien stan faktyczny, lecz r\u00f3wnie\u017c znaczenie ideologiczne, sta\u0142 si\u0119 on bowiem wyrazem dominacji stanu szlacheckiego nad innymi stanami w Kr\u00f3lestwie Polskim.\n<\/p>\n


\nAGAD, Biblioteka S. D. III 50
\n<\/font><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n

Kanclerz przedk\u0142ada kr\u00f3lowi Statut<\/h5>\n<\/p>\n

\nWidzimy tutaj drzeworyt ko\u0144cz\u0105cy cz\u0119\u015b\u0107 urz\u0119dow\u0105 wydawnictwa. Wyst\u0119puj\u0105 na nim tylko dwie postaci ludzkie, kr\u00f3la i kanclerza, co pozwoli\u0142o arty\u015bcie na bardziej realistyczne przedstawienie rys\u00f3w twarzy tego drugiego. Kanclerz sportretowany zosta\u0142 w spos\u00f3b wysoce zindywidualizowany, jako cz\u0142owiek ju\u017c niem\u0142ody (mia\u0142 on ju\u017c w\u00f3wczas oko\u0142o 49 lat), nosz\u0105cy tonsur\u0119. Ubrany jest w d\u0142ug\u0105 szat\u0119, na szyi ma zawieszony \u0142a\u0144cuch – oznak\u0119 kanclerskiej godno\u015bci. Z odkryt\u0105 g\u0142ow\u0105 (na drzeworycie sejmowym kanclerz ma na g\u0142owie biret ) zbli\u017ca si\u0119 on do zasiadaj\u0105cego na tronie kr\u00f3la. W wyci\u0105gni\u0119tej lewej r\u0119ce trzyma dyplom (symbolizuj\u0105cy tekst statut\u00f3w?), w prawej za\u015b piecz\u0119\u0107 (kt\u00f3ra podobnie jak \u0142a\u0144cuch na szyi by\u0142a symbolem piastowanego urz\u0119du). Sylwetka kanclerza przedstawiona jest w ruchu, dynamicznie, z lekko ugi\u0119tymi kolanami. Posta\u0107 t\u0119 jednoznacznie identyfikuje, opr\u00f3cz piecz\u0119ci kanclerskiej, umieszczony tu\u017c przed ni\u0105 herb Korab, a tak\u017ce napis, w kt\u00f3rym wymienione jest jego nazwisko.
\nJak pisze Barbara Miodo\u0144ska "drzeworyt ten nie jest jedynie zwyk\u0142\u0105 ilustracj\u0105 ksi\u0105\u017ckow\u0105, lecz spe\u0142nia bardzo istotn\u0105, precyzyjnie okre\u015blon\u0105 funkcj\u0119 ideologiczn\u0105: po pierwsze prezentuje znacz\u0105c\u0105 rol\u0119, jak\u0105 w pa\u0144stwie odgrywa\u0142 kanclerz koronny, po drugie za\u015b podkre\u015bla, \u017ce akty prawne nabieraj\u0105 mocy obowi\u0105zuj\u0105cej dopiero po zatwierdzeniu ich przez kr\u00f3la. Widzimy tutaj nie prywatny akt ofiarowania dzie\u0142a przez autora, lecz symboliczny akt pa\u0144stwowy".\n<\/p>\n


\nAGAD, Zbi\u00f3r dokument\u00f3w pergaminowych, sygn. 5632
\n<\/font><\/p>\n<\/td>\n

<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
<\/p>\n<\/td>\n\n

\n

Piecz\u0119\u0107 arcybiskupa Jana \u0141askiego<\/h5>\n<\/p>\n

\nJak pisa\u0142 wybitny znawca numizmatyki Marian Gumowski "wiek XVI wprowadza na piecz\u0119ci arcybiskup\u00f3w gnie\u017anie\u0144skich ca\u0142y o\u0142tarz renesansowy z Madonn\u0105 u g\u00f3ry, z 3 patronami w \u015brodku i tarcz\u0105 herbow\u0105 u do\u0142u. Du\u017ce piecz\u0119cie tego rodzaju arcybiskupa Jana \u0141askiego (1526) czy Andrzeja Krzyckiego (1536) nale\u017c\u0105 do najlepszych dzie\u0142 sztuki z\u0142otniczej tego czasu". Stefan Komornicki twierdzi\u0142, \u017ce projekt piecz\u0119ci arcybiskupiej Jana \u0141askiego (lub by\u0107 mo\u017ce nawet sam t\u0142ok) powsta\u0142 na W\u0119grzech, sk\u0105d prymas przywi\u00f3z\u0142 ok r. 1516. Badacz ten podkre\u015bla\u0142 jej uderzaj\u0105ce podobie\u0144stwo do piecz\u0119ci w\u0119gierskiego kardyna\u0142a, zaprzyja\u017anionego z \u0141askim Tomasza Bak\u00f3cza. Stwierdza\u0142 przy tym, i\u017c by\u0142a to "pierwsza w Polsce piecz\u0119\u0107 renesansowa", kt\u00f3r\u0105 nast\u0119pnie dok\u0142adnie na\u015bladowa\u0142 kolejny metropolita gnie\u017anie\u0144ski Andrzej Krzycki.
\nZnana nam piecz\u0119\u0107 arcybiskupia Jana \u0141askiego, wcze\u015bniejsza od wspominanej przez Gumowskiego, jest prawdopodobnie t\u0105 opisywan\u0105 przez Komornickiego (nie znamy natomiast z autopsji owej piecz\u0119ci z o\u0142tarzem). Opr\u00f3cz prezentowanej tutaj druga identyczna piecz\u0119\u0107 znajduje si\u0119 przywieszona przy dyplomie pergaminowym wydanym 5 czerwca 1517 w \u0141owiczu, przechowywanym w Archiwum Kapitulnym w Krakowie (jest to odpis dwu dokument\u00f3w przes\u0142any przez prymasa biskupowi krakowskiemu Janowi Konarskiemu). Odci\u015bni\u0119ta jest ona w czerwonym wosku i przedstawia tarcz\u0119 z herbem Korab podtrzymywan\u0105 przez dwa putta, w wolnych r\u0105czkach trzymaj\u0105ce li\u015bcie palmowe. Powy\u017cej tarczy znajduje si\u0119 krzy\u017c. W otoku widnieje napis: IOANNES DEI GRA[CIA] AR[CHIEPISCOPUS] GNEZNENSIS [ET] PRIMAS. Jest to bez w\u0105tpienia stoj\u0105ce na wysokim poziomie artystycznym renesansowe dzie\u0142o sztuki.\n<\/p>\n


\nAGAD, Zbi\u00f3r sfragistyczny
\n<\/font><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n

\n

\n

25 II 1506, Krak\u00f3w, W zamian za druk Jan Haller otrzyma\u0142 uwolnienie od wszelkich podatk\u00f3w i danin, do momentu jak b\u0119dzie drukowa\u0142 w Polsce<\/h5>\n<\/p>\n

\nNie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce to osobi\u015bcie kanclerzowi Janowi \u0141askiemu oraz kierowanej przez niego kancelarii kr\u00f3lewskiej nale\u017cy przypisa\u0107 dba\u0142o\u015b\u0107 o utrzymanie w stolicy tak potrzebnej, wa\u017cnej zar\u00f3wno dla pa\u0144stwa, jak i Ko\u015bcio\u0142a plac\u00f3wki, jak\u0105 by\u0142a drukarnia Jana Hallera. Wsp\u00f3\u0142praca \u0141askiego z Hallerem przynosi\u0142a obop\u00f3lne korzy\u015bci. Dla jednego stanowi\u0142a dochodowe przedsi\u0119wzi\u0119cie, drugiemu za\u015b dawa\u0142a do r\u0119ki niezast\u0105pione narz\u0119dzie propagandowe. Prawdobodobnie r\u00f3wnie\u017c na p\u0142aszczy\u017anie prywatnej potrafili si\u0119 oni dobrze porozumie\u0107, gdy\u017c Haller prezentowa\u0142 r\u00f3wnie tradycjonalistyczne pogl\u0105dy co \u0141aski, nie staj\u0105c si\u0119 nigdy propagatorem humanizmu, jak na przyk\u0142ad inny czynny w Krakowie drukarz Hieronim Wietor. Doda\u0107 nale\u017cy, i\u017c w okresie kanclerstwa \u0141askiego Haller by\u0142 jedynym sto\u0142ecznym typografem. 25 lutego 1506 r. otrzyma\u0142 on od kr\u00f3la Aleksandra specjalny przywilej na druk mandat\u00f3w kr\u00f3lewskich i innych oficjalnych dokument\u00f3w. Przywilej ten wystawiony zosta\u0142 ad vota consiliariorum nostrorum<\/i>, za kt\u00f3rym to okre\u015bleniem domy\u015bla\u0107 si\u0119 mo\u017cna r\u0119ki wszechw\u0142adnego pod\u00f3wczas kanclerza.\n<\/p>\n


\nAGAD, MK, t. 21, k. 361
\n<\/font><\/p>\n<\/td>\n

<\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n
<\/td>\n\n

\n

Unia Lubelska 1569 r.<\/h5>\n<\/p>\n

\nG\u0142\u00f3wnym dzie\u0142em sejmu radomskiego 1505 r. mia\u0142o by\u0107 trwa\u0142e zjednoczenie z Polsk\u0105 Litwy oraz Prus. Zar\u00f3wno konstytucje wydane na tym sejmie, jak i opublikowanie zbioru praw mia\u0142y na celu mi\u0119dzy innymi ukazanie Korony jako Rzeczypospolitej praworz\u0105dnej i sprawiedliwej, w kt\u00f3rej los poddanych nie jest zale\u017cny od samowoli w\u0142adcy, lecz chroniony jest przez rozumne prawo i sprawiedliwo\u015b\u0107. Mia\u0142 to by\u0107 sygna\u0142 wys\u0142any s\u0105siednim krajom, po\u0142\u0105czonym ju\u017c wieloma w\u0119z\u0142ami z Polsk\u0105, kt\u00f3ry mia\u0142 wzbudzi\u0107 ich zaufanie, co do \u015bci\u015blejszego z ni\u0105 zespolenia a\u017c do ca\u0142kowitej unifikacji.
\nJak pisa\u0142 Micha\u0142 Bobrzy\u0144ski, niezwykle uroczy\u015bcie na zje\u017adzie pan\u00f3w litewskich w Brze\u015bciu 25 lutego 1505 wyst\u0105pi\u0142 kanclerz Jan \u0141aski. W imieniu polskiego senatu przedstawi\u0142 on zagadnienia istotne z punktu widzenia unii, takie jak wsp\u00f3lna elekcja w\u0142adcy, zapewnienie mu dochod\u00f3w z d\u00f3br sto\u0142owych takich, a\u017ceby wystarcza\u0142y nie tylko na utrzymanie dworu, lecz tak\u017ce na obron\u0119 pa\u0144stwa, organizacja dworu kr\u00f3lewskiego. Pojawi\u0142a si\u0119 tu tak\u017ce propozycja ustanowienia jednej stolicy w centrum po\u0142\u0105czonych kraj\u00f3w (prawdopodobnie mia\u0142 ni\u0105 by\u0107 kr\u00f3lewski Radom, do kt\u00f3rego zwo\u0142ano sejm walny, rozpocz\u0119ty 30 marca). Istotne by\u0142y kwestie formy rz\u0105d\u00f3w i obrony pa\u0144stwa, rozstrzygania spor\u00f3w, wsp\u00f3lnej dyplomacji oraz sejm\u00f3w. Wzywaj\u0105c za\u015b pan\u00f3w litewskich do przybycia na sejm radomski, zwo\u0142any bez w\u0105tpienia g\u0142\u00f3wnie celem ostatecznego przypiecz\u0119towania integracji pa\u0144stw jagiello\u0144skich, przem\u00f3wi\u0107 mia\u0142 \u0141aski w te s\u0142owa: "Wiecie, jak s\u0142awna, jak straszna by\u0142a pot\u0119ga kr\u00f3l\u00f3w polskich, kiedy Korona razem z Wielkim Ksi\u0119stwem wyst\u0119powa\u0142a i wojny po\u0142\u0105czonemi si\u0142ami toczy\u0142a, wiecie, jak bogaty by\u0142 w\u00f3wczas nasz wsp\u00f3lny monarcha, a teraz jak upad\u0142a powaga imienia kr\u00f3lewskiego i pot\u0119ga obojga rzeczy pospolitych, naszej i waszej". By\u0142a to zatem druga pr\u00f3ba wcielenia w \u017cycie projektu wielkiego dzie\u0142a, kt\u00f3ry po raz pierwszy ujawniono w akcie tzw. unii piotrkowsko-mielnickiej. Jej artyku\u0142 pierwszy przewidywa\u0142, i\u017c Regnum Poloniae et Magnus Ducatus Lithwaniae uniantur et conglutinentur in unum et indivisum ac indifferens corpus, ut sit una gens, unus populus, una fraternitas et communia consilia eidemque corpori perpetuo unum caput, unus rex unusque dominus in loco et tempore assignatis per praesentes et ad electionem convenientes votis communibus eligatur quodque absentium obstantia electio non impediatur et decretum electionis in Regno semper sit iuxta consuetudines circa illud ex antiquo servatas<\/i>. Tym razem sprawy te mia\u0142y zosta\u0107 uregulowane ju\u017c ostatecznie i nieodwo\u0142alnie podlega\u0107 realizacji. By\u0142 to jednak program jedynie pan\u00f3w koronnych; program, kt\u00f3rego nie mo\u017cna by\u0142o jeszcze zrealizowa\u0107 w pocz\u0105tku XVI w. Cz\u0142onkowie rady wielkoksi\u0105\u017c\u0119cej, kt\u00f3rzy zjechali do Radomia w maju 1505 nie dysponowali \u017cadnymi pe\u0142nomocnictwami w tym zakresie, strona litewska nie wystawi\u0142a tak\u017ce rewersa\u0142\u00f3w unii z roku 1501. Takim obrotem sprawy nie by\u0142a zainteresowana tak\u017ce dynastia Jagiellon\u00f3w, kt\u00f3ra w ten spos\u00f3b utraci\u0142aby swe dziedziczne prawa na Litwie.
\nSzczeg\u00f3lnie donios\u0142e znaczenie przyzna\u0107 nale\u017cy dzie\u0142u podj\u0119temu w roku 1505. Podj\u0119ta zosta\u0142a w\u00f3wczas niezwykle wa\u017cna pr\u00f3ba przebudowy ca\u0142ego systemu pa\u0144stwowego i politycznego. Nie mog\u0142a ona zako\u0144czy\u0107 si\u0119 stuprocentowym powodzeniem, nie by\u0142a, bowiem jeszcze mo\u017cliwa w tym czasie \u015bcis\u0142a integracja z Koron\u0105 wszystkich ziem z ni\u0105 w jaki\u015b spos\u00f3b zwi\u0105zanych. Uda\u0142o si\u0119 jednak dokona\u0107 na gruncie prawnym zmian ustrojowych w systemie w\u0142adzy pa\u0144stwowej, a ponadto po\u0142o\u017cy\u0107 fundament, na kt\u00f3rym z czasem wzniesiono gmach Rzeczypospolitej Wielu Narod\u00f3w, czego najdonio\u015blejszym akcentem by\u0142 prezentowany tutaj akt Unii Lubelskiej 1569 roku.\n<\/p>\n


\nAGAD, Zbi\u00f3r dokument\u00f3w pergaminowych, sygn. 5627
\n<\/font><\/p>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/table>\n<\/td>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00a0 III. SEJM \u00a0 3 V 1505, Radom, na sejmie Generalis confirmatio omnium iurium. Aleksander, Kr\u00f3l Polski, Wielki Ksi\u0105\u017c\u0119 Litewski, potwierdza prawa i przywileje nadane przez swoich poprzednik\u00f3w. Generalne zatwierdzenie praw by\u0142o aktem zwyczajowo dokonywanym przez monarch\u00f3w po koronacji oraz z\u0142o\u017ceniu przysi\u0119gi. Aleksander Jagiello\u0144czyk zobowi\u0105zywa\u0142 si\u0119 do przestrzegania wszelkich "praw, wolno\u015bci, przywilej\u00f3w, dokument\u00f3w i immunitet\u00f3w … Czytaj dalej III. Sejm<\/span> →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":1082,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_acf_changed":false,"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-1078","page","type-page","status-publish","hentry"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1078"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1078\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1082"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/agad.gov.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}