SPIS TREŚCI

Streszczenie

Dzieje ksiąg

Zawartość

Udostępnianie

Indeksy Rzeczowe

Materiały Pokrewne

Pozostałe Informacje

Bibliografia

Zawartość serii

Księgi grodzkie (Libri Inscriptionum) 1668-1679

Księgi grodzkie goniądzkie 1668-1679

Acta castrensia Goniądzensia

Opracował Michał Kulecki

Dzieje ksiąg

Gród w Goniądzu powstał na mocy konstytucji uchwalonej na sejmie w 1667 r. w celu ułatwienia szlachcie z północnej części ziemi bielskiej, z okolic Tykocina, Rajgrodu i Goniądza, dostępu do kancelarii sądu grodzkiego. Wcześniej musiała ona korzystać albo z położonego peryferyjnie grodu ziemi bielskiej w Brańsku, albo udawać się, przekraczając granice województwa, do sąsiednich grodów mazowieckich, np. w Wiźnie lub w Wąsoszy. Kancelaria grodzka w Goniądzu miała przyjmować wyłącznie zeznania zgłaszających się do niej osób i podlegała zwierzchnictwu kancelarii sądu grodzkiego brańskiego, który zachował wyłączne uprawnienia do wykonywania jurysdykcji grodzkiej na terytorium ziemi bielskiej. Widomym znakiem tej podległości było posiadane przez pisarza grodzkiego brańskiego prawo do mianowania regenta kancelarii grodzkiej goniądzkiej.

Według niekompletnego zapewne sumariusza sporządzonego przez Ignacego Kapicę Milewskiego w czasach panowania Stanisława Augusta księgi grodzkie goniądzkie obejmowały 24 księgi transakcji wieczystych i 33 księgi relacyjne. Księgi te po III rozborze przechowywano najpierw w Brańsku, później zapewne w Grodnie, skąd trafiły do utworzonego w 1852 r. Centralnego Archiwum Wileńskiego. Według inwentarza opracowanego przez dyrektora tego archiwum, Iwana Sprogisa, w 1915 r. w Wilnie przechowywano 103 księgi grodzkie goniądzkie, z czego 61 stanowiły księgi inskrypcji i relacji bez podziału na serie, natomiast pozostałe stanowiły protokoły.

W 1915 najstarsze 14 ksiąg, powstałych do początku XVIII w. wywieziono wgłąb Rosji, najpierw do Jarosławia, następnie zaś do Moskwy. Księgi pozostałe w Wilnie w liczbie 89 przewieziono w 1920 r. do Warszawy, gdzie uległy zniszczeniu w okresie Powstania Warszawskiego razem z niemal całym zasobem Archiwum Głównego Akt Dawnych. W latach 1963-1964 rewindykowano z ZSRR do AGAD 2 fragmenty z lat 1678-1679, pierwotnie stanowiące części jednej księgi (obecne sygnatury 2-3) i wypis z akt grodzkich goniądzkich z 1668 r. (obecna sygnatura nr 1). Poza tym w Narodowym Archiwum Historycznym w Mińsku, w zespole nr 1712 (Goniondzkij grodskij sud) przechowuje się 8 ksiąg grodzkich goniądzkich z lat 1668-1703 (zob. zestawienie).

Do Spisu Treści

Zawartość

Wpisy zeznań dokonywanych przez strony w sprawach tzw. niespornych i spornych, wpisy wyroków wydawanych przez sądy w sprawach należących do ich kompetencji, wpisy (oblaty) dokumentów królów i książąt polskich wydawanych dla miast, instytucji wyznaniowych i osób prywatnych, dokumentów związanych z parlamentaryzmem staropolskim (instrukcje poselskie, lauda sejmikowe itd.), dokumentów wystawianych przez osoby prywatne.

Do Spisu Treści

Udostępnianie - Ograniczenia

Udostępnianie - Ograniczenia

Zespół nie jest zmikrofilmowany, wszystkie jednostki są udostępniane

Reprodukowanie

Prawa własności należą do Skarbu Państwa.

Do Spisu Treści

Inne Materiały Pokrewne

Narodowe Archiwum Historyczne Białorusi

220030 Mińsk, Bulwar Kirowa 43

Fond 1712, opis 1, nr 1 - 8 (Goniondzkij grodskij sud)

Do Spisu Treści

Indeksy Rzeczowe

Do Spisu Treści

Informacje dodatkowe

Zawartość serii historycznych:

Sygn. w/g Horbaczewskiego	Sygn. w/g Sprogisa	Liczba kart	Lata	Seria (według Sprogisa)	Obecna Sygn.
7660	7529	444	1668-1669	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	-
7572	7530	505	1668-1673	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	NGAB f. 1712 op. 1 nr 1
7659	7531	337	1670-1673	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	NGAB f. 1712 op. 1 nr 2
7573	7532	399	1673-1676	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	-
7613	7533	823	1673-1682	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	-
7574	7534	318	1677-1679	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	AGAD, Gon. gr. 2; Gon. gr. 3
7575	7535	402	1680-1681	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	-
7614	7536	949	1683-1692	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	NGAB f. 1712 op. 1 nr 3
7576	7537	390	1683-1692	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	NGAB f. 1712 op. 1 nr 4
7577	7538	463	1689-1692	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	NGAB f. 1712 op. 1 nr 5
7578	7539	518	1693-1696	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	NGAB f. 1712 op. 1 nr 6
7615	7540	728	1693-1699	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	NGAB f. 1712 op. 1 nr 7
7579	7541	422	1697-1699	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	-
7580	7542	490	1700-1703	Goniądzkie gr. zapisy, oblaty, dekrety.	NGAB f. 1712 op. 1 nr 8

Jak cytować?

AGAD, Ks. Gr. Goniądzkie.

Opracowanie

Opracował Michał Kulecki

Do Spisu Treści

Bibliografia

Centralnyj Gosudarstwiennyj Istoriczeskij Archiw BSSR w Minskie. Putiewoditiel, Minsk 1974.

Inwentarz b. Wileńskiego Archiwum Centralnego, oprac. I. Sprogis, Wilno 1929, [wyd. na prawach rękopisu].

Katałog driewnim aktowym knigam gubiernij: wilenskoj, grodnienskoj, minskoj i kowienskoj, także knigam niekotorych sudow gubiernij mogilewskoj i smolenskoj, chraniaszczimsia nynie w Centralnym archiwie w Wilnie, oprac. N. Gorbaczewskij, Wilna 1872.

Kulecki M., Księgi grodzkie goniądzkie; Castrensia Goniądzensia [w:] Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Informator o zasobie archiwalnym, opr. zb. pod red. D. Lewandowskiej, Warszawa 2008, s. 172-173.

Kulecki M., Zespoły ksiąg sądów szlacheckich I instancji - wprowadzenie [w:] Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Informator o zasobie archiwalnym, opr. zb. pod red. D. Lewandowskiej, Warszawa 2008, s. 95-101.

Sobol B., Księgi sądowe z obszaru Podlasia, [w:] Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Przewodnik po zasobie. I. Archiwa dawnej Rzeczypospolitej, pod. red. J. Karwasińskiej, t. I, Warszawa 1975, s. 185–187

Soszyński J., Akta ziemskie i grodzkie, podlaskie, [w:] Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Informator o zasobie, oprac. zbior. pod red. T. Zielińskiej, Warszawa 1992, s. 57.

Tarnowski S., Akta ziemskie i grodzkie, [w:] Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Informator o zasobie, oprac. zbior. pod red. T. Zielińskiej, Warszawa 1992, s. 52–54.

Wąsowicz M., Księgi ziemskie i grodzkie (acta terrestria et castrensia) — wprowadzenie ogólne, [w:] Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Przewodnik po zespołach. I. Archiwa dawnej Rzeczypospolitej, Warszawa 1975, t. 1, s. 147–155.

Wolff A., Akta partykularne przedrozbiorowe Archiwum Głównego 1381–1835, [w:] Straty archiwów i bibliotek warszawskich w zakresie rękopiśmiennych źródeł historycznych, t. 1, Archiwum Główne Akt Dawnych, red. A. Stebelski, Warszawa 1957, s. 175–221.

Do Spisu Treści

Zawartość serii